Theatercollege over het vrouwenhart met Freek de Jonge en Prof. Dr. Piek (Hartcentrum AMC)

In dit theatercollege komen cardiologen Prof. dr. Jan Piek (AMC) en dr. Janneke Wittekoek (Heartlife Klinieken) aan het woord. Zij behandelen, met de nieuwste inzichten uit de wetenschap, het verschil tussen het vrouwenhart en het hart van de man. Daarnaast vertellen zij hoe je je hart kunt beschermen tegen hart- en vaatziekten en gezond ouder kunt worden. Ook komen Freek en Hella de Jonge spreken over o.a. de preventie van hartkwalen. Tot slot interviewt Freek zijn vrouw Hella over haar nieuwe boek ‘Hartschade’. Lees hier meer en bestel kaarten voor dit evenement.

Wat bijna niemand nog weet over hart- en vaatziekten bij vrouwen…

Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer 1 in Nederland. Bij vrouwen worden hart- en vaatziekten vaak niet op tijd herkend. Er zijn belangrijke verschillen tussen mannen en vrouwen bij deze ziekte. Hoe zit dat nou?

Het beeld dat vooral mannen lijden – en overlijden- aan hart- en vaatziekten is onjuist. Integendeel: er sterven juist meer vrouwen dan mannen aan deze ziekte. Elk jaar overlijden 21.000 vrouwen aan een hart- of vaatziekte: zo’n 57 per dag. En een kwart van alle vrouwen overlijdt aan deze ziekte. Vrouwen zijn gemiddeld wel ouder als ze last krijgen van hart- en vaatziekten dan mannen. Veel cijfers en feiten zijn te bekijken in het cijferboek van de Nederlandse Hartstichting.

Een aantal weetjes op een rij over vrouwen en hart- en vaatziekten.

  • Vrouwen die bepaalde zwangerschapscomplicaties hebben gehad, zoals hoge bloeddruk of suikerziekte, hebben op latere leeftijd een groter risico om hart- en vaatziekten te krijgen.
  • Bij vrouwen wordt een hartaanval niet altijd meteen herkend, omdat vrouwen vaker klachten hebben die niet typisch bij een hartaanval horen.
    Dit zijn bijvoorbeeld:
    a. Een onrustig/angstig gevoel
    b. Moeheid
    c. Duizeligheid
    d. Pijn tussen de schouderbladen, of in de bovenbuik, kaak, nek of rug
    e. Kortademigheid

  • Vrouwen die voor hun 40e levensjaar al in de overgang zijn gekomen, lopen meer risico op het krijgen van hart- en vaatziekten.
  • Vrouwen kunnen overgangsklachten verwarren met hartklachten, waardoor hart- en vaatziekten niet altijd worden herkend en op tijd behandeld worden.
  • In het hart ontwikkelt de ophoping van allerlei stoffen, waaronder cholesterol, zich anders bij vrouwen. Bij vrouwen is deze ophoping vaker in de kleine bloedvaten van het hart, terwijl dit bij mannen vaker in de grotere bloedvaten van het hart gebeurt.
  • Vrouwen lijken voor de overgang beschermd te zijn voor hart- en vaatziekten. Als je kijkt naar mensen die ouder dan 70 zijn, komen hart- en vaatziekten vaker bij vrouwen voor dan bij mannen. Bij mannen komt een hoog cholesterol gehalte of hoge bloeddruk op jongere leeftijd voor, in vergelijking met vrouwen, die hier vaak pas na de overgang mee te maken krijgen.

 

Meer onderzoek nodig

Wetenschappelijk onderzoek naar deze verschillen tussen mannen en vrouwen is erg belangrijk om de zorg voor vrouwen te kunnen verbeteren. Het lijkt er op dat we het herkennen van bepaalde hart- en vaatziekten en de behandeling van deze ziekten niet op eenzelfde manier kan voor mannen en vrouwen. Binnen het WOMB-project onderzoeken wij of vrouwen met overgewicht, gezondere hart- en vaten hebben als zij gezonder zijn gaan eten, en meer zijn gaan bewegen in de periode voorafgaand aan vruchtbaarheidsbehandelingen en een eventuele zwangerschap. We denken dat vrouwen in deze periode extra gevoelig zijn voor advies over hun gezondheid, en we daarmee de gezondheid van hun hart- en vaten op lange termijn kunnen verbeteren.

Type-D-persoonlijkheid: “negatieve binnenvetter” heeft meer kans op hart- en vaatziekten

Wist je dat karakter mede bepaalt hoe groot de kans is op het krijgen van hart- en vaatziekten? Zo hebben mensen met de zogenaamde Type-D-persoonlijkheid meer kans op hart- en vaatziekten. Maar wat voor iemand is dat, een Type-D-persoonlijkheid?

Behalve het beschrijven van mensen aan de hand van persoonlijkheidstrekken zoals “verlegen” of “spontaan”, kan je ook een profiel opstellen van mensen met een combinatie van bepaalde persoonlijkheidstrekken.  In de jaren vijftig van de vorige eeuw is dit voor het eerst gedaan door de cardioloog Meyer Friedman.

Type-A-persoonlijkheid

Friedman zag op de afdeling cardiologie veel mensen met wat hij noemde ‘Type A-persoonlijkheid’: ambitieuze, opvliegende, ongeduldige mensen die vaak worden omschreven als ‘workaholics’. De tegenhanger van de Type-A-persoonlijkheid was volgens Friedman de Type- B-persoonlijkheid. Deze mensen ervaren juist minder stress, zijn geduldiger en richten zich minder op ‘haasten’ of ‘de beste zijn’.

Negatieve emoties

Uit later onderzoek bleek de verdeling van Friedman in Type-A en Type-B iets te simpel: vooral negatieve emoties konden met hart- en vaatziekten in verband worden gebracht. Al snel volgde een nieuwe persoonlijkheid: Type-D.

Type-D-mensen ervaren veel negatieve emoties (somberheid, piekeren, vaak geïrriteerd zijn) en praten hier niet over met andere mensen vanwege sociale geremdheid. Dit laatste betekent dat je het lastig of zelfs vervelend vindt om een gesprek met iemand aan te knopen. Eigenlijk zijn mensen met Type-D-persoonlijkheid dus ambitieuze maar ook negatief gestemde binnenvetters.

Vaker hart- en vaatziekten

Vervolgens werd bekeken welke mensen hoog scoorden op een vragenlijst over Type D-persoonlijkheid. En inderdaad, deze groep bleek opvallend vaak last te hebben van hart- en vaatziekten. Daarnaast werd onderzocht of mensen die al hart- en vaatziekten en Type-D-persoonlijkheid hadden, eerder een hartaanval kregen dan mensen met hart- en vaatziekten zónder Type-D-persoonlijkheid. Dit bleek inderdaad het geval. Uit dit onderzoek kan je opmaken dat Type-D-persoonlijkheden een kwetsbare groep zijn.

Type-D-onderzoek bij WOMB

Wat nu te doen? Misschien kunnen we mensen met Type D-persoonlijkheid een bepaalde therapie aanbieden waardoor ze beter leren omgaan met negatieve emoties en het uiten hiervan. Hopelijk draagt dat ook bij aan hun gezondheid later in het leven. Binnen WOMB project onderzoeken we ook of Type-D-persoonlijkheid een voorspeller is van wel of niet succesvol afvallen. We hopen de invloed van persoonlijkheidstype op gezondheid niet alleen beter in kaart te krijgen, maar gaan ook zoeken naar oplossingen.

Waarom de eerste 1000 levensdagen belangrijk zijn voor hart én hoofd

Vorige week hield de Hersenstichting haar Publieksdag in Utrecht. Daar heb ik verteld over het belang van een goede start in de eerste 1000 dagen van het leven: vanaf de bevruchting tot het derde levensjaar. Een goed, gezond begin zorgt niet alleen voor een betere gezondheid van hart- en bloedvaten, maar heeft ook een positief effect op de hersenen.

Lees meer

2016-01-18 Kwaliteit van leven

Vrouwenhart ‘breekt’ vaker dan mannenhart, maar de symptomen zijn anders

Van iedere honderd vrouwen die overlijden, sterven er maar liefst 27  aan de gevolgen van hart- en vaatziekten. Voor mannen ligt dit getal op 26. Het idee dat hart- en vaatziekten typische mannenziekten zijn, is dus achterhaald. Wel zijn er verschillen tussen hoe de man het ‘aan z’n rikketik’ heeft en hoe dit bij de vrouw gaat. Over deze verschillen wordt gelukkig wel steeds meer duidelijk.

In de westerse wereld zijn hart- en vaatziekten één van de belangrijkste veroorzakers van leed en sterfte. Onder hart- en vaatziekten verstaan we een scala van aandoeningen aan het hart of aan bloedvaten. De meest bekende zijn het plotselinge hartinfarct of  beroerte. Hart- en vaatziekten ontstaan echter niet plots. Het is een chronische ziekte met soms een abrupt en tragisch einde.

Mannenziekte?

In 27% van de gevallen is de doodsoorzaak bij vrouwen een hart- en vaatziekte. Bij mannen ligt dit percentage op 26%. Ondanks de heldere boodschap van deze cijfers leeft bij veel mensen nog altijd de gedachte dat mannen meer risico lopen op hart- en vaatziekten. Lange tijd werd er namelijk veel meer onderzoek gedaan naar hart- en vaatziekten bij mannen. Er is dus veel meer bekend over deze ziekte bij mannen dan bij vrouwen.

Verschillende klachten

Het goede nieuws is: in de afgelopen jaren is er nationaal en internationaal meer aandacht gekomen voor geslacht-specifiek onderzoek naar hart- en vaatziekten. Hieruit is gebleken dat er grote verschillen zijn tussen mannen en vrouwen in het moment van ontstaan, verloop en de klachten van hart- en vaatziekten.

  • Hart- en vaatgerelateerde problemen tijdens de zwangerschap zijn bijvoorbeeld een risico voor het ontstaan van hart- en vaatproblemen later in het leven van een vrouw.
  • Hartklachten worden vaak verward met overgangsklachten.
  • Vrouwen hebben over het algemeen op latere leeftijd last van hart- en vaatziekten dan mannen; zij overlijden gemiddeld 6 jaar later.
  • Vrouwen hebben in verhouding vaker een beroerte of hartfalen, terwijl mannen eerder worden getroffen door een hartinfarct.

Symptomen van een hartinfarct bij vrouwen

Om hart- en vaatziekten te voorkomen, is het herkennen van mogelijke klachten die wijzen op hart- en vaatziekten belangrijk. Gezien het brede scala aan hart- en vaatziekten voert het te ver alle verschillen te bespreken, maar uit onderzoek is gebleken dat een van de belangrijkste acute redenen van sterfte een duidelijk verschil in klachtenpatroon kent: het hartinfarct.  Hieronder een afbeelding van de symptomen van het hartinfarct, specifiek voor vrouwen. Veel klachten kunnen ook wijzen op griepverschijnselen. Juist daar gaat het vaak mis, want een hartinfarct wordt bij de vrouw niet zelden verward met een stevige griep, of stressklachten. Een vrouw die langere tijd een of een aantal van deze klachten heeft, doet er zeker goed aan een dokter te bezoeken en deze te wijzen op de mogelijkheid van een hartinfarct!

2016-06-08 Klachtenpatroon vrouwen bij hartproblemen

 

 

 

Gebruikte bronnen voor dit artikel:

[1] Go AS, Mozaffarian D, Roger VL, Benjamin EJ, Berry JD, Blaha MJ, et al. Heart disease and stroke statistics—2014 update: a report from the American Heart Association. Circulation2014;129:e28-292.

[2] Hartstichting brochure; de verschillen tussen mannen en vrouwen;

[3] NVOG richtlijn: Cardiovasculair risicomanagement na een reproductieve aandoening.

[4] Hartcheck.nl/vrouwen/