Kindersterfte wereldwijd

Helaas komt kindersterfte nog altijd wereldwijd voor, hoewel niet overal in dezelfde mate en met dezelfde oorzaken. Waar overlijden kinderen nu het vaakst aan per continent en wat zouden we daaraan kunnen doen?

Lees meer

Suikertaks frisdrank belasting

Suikerbelasting ook in Nederland invoeren: zinnig of onzinnig?

Extra belasting op frisdranken met veel suikers. In Frankrijk, Hongarije, Mexico, België, diverse Scandinavische landen, en recentelijk ook Groot Brittannië hebben ze al zo’n ‘suikertaks’. Het doel van de suikertaks is om het groeiend aantal mensen met (ernstig) overgewicht terug te dringen. Moet Nederland ook mee, of heeft zo’n suikertaks hier geen zin?

Toegevoegde suikers staan erg in de belangstelling, met name omdat je er snel dik van kan worden. Door de invoering van een suikertaks wordt er meer belasting geheven op frisdranken met toegevoegde suikers. In de praktijk komt dit vaak neer op een verhoging van een paar cent per liter. Als er bijvoorbeeld 10% extra belasting wordt geheven dan kost een literfles cola dus bijvoorbeeld geen €2,50 maar €2,75.

Wat doen ze in andere landen?

In Frankrijk is er sinds 2012 wetgeving voor toegevoegde suikers in frisdranken. In Hongarije is de regering in 2011 nog een stapje verder gegaan door belasting te heffen op verschillende soorten ’ongezond eten’, waaronder: chips, frisdranken en chocoladerepen. In ons buurland België is er sinds dit jaar een gezondheidstaks op frisdranken en alcohol ingevoerd. Ook in Mexico, een van de landen waarin de inwoners de hoogste percentages diabetes, overgewicht en obesitas ter wereld hebben, werd in 2014 de belasting op suikerrijke dranken verhoogd. En sinds kort kan ook Groot Brittannië zich aansluiten bij de lijst met suikertakslanden.

jamie-oliver1

De strijd van Jamie Oliver

De wereldberoemde Britse topkok Jamie Oliver (foto hierboven) voerde jarenlang campagne voor de invoering van de suikertaks en verzamelde zelfs 150.000 handtekeningen om het onderwerp op de agenda van het parlement te krijgen. Pas nadat er wetenschappelijk bewijs was voor de invoering van een dergelijke taks, ging de regering over stag. De suikertaks in Groot Brittannië wordt in 2018 ingevoerd. Hierdoor wordt een blikje cola zo’n €0,10 duurder.

Nederlander: 26 kilo suiker per jaar

Toegevoegde suikers zijn suikers die tijdens de bereiding van voedingsmiddelen worden toegevoegd. Hieronder vallen dus ongeraffineerde suiker, witte en bruine suiker, honing, siroop en stroop. In Nederland is de inname van toegevoegde suikers gemiddeld 71 gram per dag, dit is 12% van de totale hoeveelheid energie (calorieën) die per dag per persoon worden gegeten en komt neer op gemiddeld 26 kilogram per jaar. Deze gegevens komen uit de Nederlandse Voedselconsumptiepeiling van 2007 tot 2010 van het RIVM. Die organisatie houdt al sinds 1987 bij wat er in Nederland wordt gegeten en gedronken.

Frisdrank grootste boosdoener

De suikerinname is met name hoog onder jongeren van 7 tot 18 jaar. Bij jongens en meisjes van 7-18 jaar was frisdrank veruit de belangrijkste bron van toegevoegde suikers: totaal bijna 1/3 van de totale suikerinname. Dit werd gevolgd door zuivelproducten, cake en koek. Bij mannen en vrouwen tussen de 19 en 69 jaar leverde frisdrank ook de hoogste bijdrage aan de inname van toegevoegde suikers: 26% bij mannen en 18% bij vrouwen.

2016-10-24-suikertaks-3

Het probleem: vloeibare calorieën

Het antwoord is simpel: drinkbare en dus vloeibare calorieën verzadigen niet. Je raakt er niet snel vol van. En dus krijg je veel meer calorieën binnen zonder gevuld gevoel.  Vloeibare calorieën en zorgen er dus voor dat je gemakkelijk meer (of te veel) eet of drinkt zonder dit door te hebben. Dit komt doordat vloeibare calorieën minder goed worden herkent door ons lichaam. Waar je van vezelrijk eten een gevuld gevoel hebt en je lichaam aangeeft dat je genoeg hebt gehad, geeft ons lichaam dit signaal veel minder snel af bij vloeibare voeding. Denk hierbij aan frisdrank, maar bijvoorbeeld ook aan koffie/thee met suiker.

Voller van een appel

Hoe komt dat nou? Laat ik een voorbeeld gebruiken. Ga maar eens bij jezelf na waar je voller van zit; het eten van een appel (17,6 gram suiker / 81 calorieën) of het drinken van een glas appelsap (17,1 gram suiker / 69 calorieën). Doordat je op een appel kauwt en doordat er in een appel vezels aanwezig zijn, verzadigt een appel veel beter dan een glas appelsap. Het aantal suikers en calorieën in een glas appelsap en bijvoorbeeld een glas cola (16,5 gram suiker / 66 calorieën) is nagenoeg hetzelfde. Appelsap heeft weliswaar geen toegevoegde suikers, maar omdat suikers uit cola (sacharose ofwel tafelsuiker) en die uit appelsap (fructose) in het lichaam allemaal worden omgezet in glucose, maakt het voor het lichaam niet veel uit of je suiker uit cola of appelsap binnenkrijgt. Met het drinken van cola of frisdrank werkt dit hetzelfde.

2016-10-24 Voller van een appel suikertaks

(Hoe) werkt zo’n taks?

Een van de belangrijkste factoren die ons aankoopgedrag voor voedingsmiddelen bepaald is de prijs. Daarnaast zijn smaak en verkrijgbaarheid belangrijke factoren waarop we onze voedselkeuzes baseren. In dat opzicht is het dus niet vreemd om als overheid extra belasting te heffen op ‘ongezonde’ producten als frisdranken, als het doel is dat consumenten deze minder gebruiken. Maar werkt zo’n taks ook?

In Mexico heeft de suikertaks wel degelijk zijn vruchten afgeworpen. Eén jaar nadat de taks is ingevoerd, heeft er een daling plaatsgevonden van gemiddeld 6% in de aankoop van suikerhoudende frisdranken. De verkopen van niet-suikerhoudende dranken steeg met 4%. Er werd vooral meer water gekocht. Onderzoekers concluderen dat de suikertaks effect heeft gehad en dat het effect groter zou zijn bij het heffen van een hogere belasting op suikerhoudende frisdranken.

In sommige landen waar de suikertaks is ingevoerd is er vastgelegd wat er met het belastinggeld gebeurt. Zo zullen de Britten het geld dat de taks oplevert, vermoedelijk zo’n 650 miljoen euro per jaar, volledig besteden aan extra sportlessen op scholen zodat kinderen meer gaan bewegen.

Mexico

In Mexico werkt de suikertaks. Er werden binnen een jaar 6% minder gesuikerde dranken verkocht en 4% meer ongesuikerde dranken.

 

Creëren van een gezonde omgeving

We worden met zijn allen steeds dikker. Nederlanders blijven niet achter bij deze trend. Op dit moment heeft 50% van de Nederlanders van 20 jaar en ouder overgewicht. Daarvan heeft bijna 14% obesitas. Onder kinderen van 4 tot 20 jaar heeft 20% overgewicht en is 3% obees. De suikertaks kan als één van de factoren bijdragen aan het gezonder maken van de bevolking en onze omgeving. In zo’n gezonde omgeving worden gezonde keuzes gestimuleerd en ongezonde keuzes ontmoedigd om zo het aantal mensen met overgewicht en obesitas terug te dringen.

Vrije keuze?

Het algemene idee is dat wij zelf verantwoordelijk zijn voor onze voedselkeuzes en ons gewicht. Dit is echter niet helemaal het geval. Naast kennis over gezonde voedingsmiddelen is ook de omgeving waarin we leven belangrijk voor het maken van gezonde keuzes. Kennis alleen is zelden genoeg om ons eetgedrag te veranderen. Door te accepteren dat ons eetgedrag niet volledig bepaald wordt door onze vrij keuze, maar ook vaak bepaald wordt door andere (onbewuste) factoren, kunnen we het onszelf wellicht gemakkelijker maken door onze omgeving aan te passen. De invoer van een suikertaks zou hieraan kunnen bijdragen.

 


 

 

Wetenschappelijke bronnen gebruikt voor dit artikel:

(1)          Moynihan PJ, Kelly SA. Effect on caries of restricting sugars intake: systematic review to inform WHO guidelines. Journal of dental research 2014; 93(1): 8-18. 2.

(2)          Te Morenga L, Mallard S, Mann J. Dietary sugars and body weight: systematic rev

(3)          Public Health England: protecting and improving the nation’s health. Sugar Reduction The evidence for action. October 2015: https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/470179/Sugar_reduction_The_evidence_for_action.pdf

(4)          Rapport over de Consumptie van toegevoegde suikers in Nederland: http://www.kenniscentrumsuiker.nl/images/pdf/Rapport_Consumptie-toegevoegde%20suikers-in%20Nederland_final.pdf

(5)          DiMeglio DP et al. Liquid versus solid carbohydrate: effects on food intake and body weight. Int J Obes Relat Metab Disord. 2000 Jun;24(6):794-800.

(6)          Arantxa Colchero M et al. Beverage purchases from stores in Mexico under the excise tax on sugar sweetened beverages: observational study. BMJ 2016;352:h6704

(7)          Volksgezondheid en zorg. RIVM.  Overgewicht, Cijfers & Context, Huidige situatie. Laatst geraadpleegd op 27-07-2016. https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/overgewicht/cijfers-context/huidige-situatie#node-overgewicht-volwassenen

(8)          Osei-Assibey G et al. The influence of the food environment on overweight and obesity in young children: a systematic review. BMJ Open 2012;2:

Waarom de eerste 1000 levensdagen belangrijk zijn voor hart én hoofd

Vorige week hield de Hersenstichting haar Publieksdag in Utrecht. Daar heb ik verteld over het belang van een goede start in de eerste 1000 dagen van het leven: vanaf de bevruchting tot het derde levensjaar. Een goed, gezond begin zorgt niet alleen voor een betere gezondheid van hart- en bloedvaten, maar heeft ook een positief effect op de hersenen.

Lees meer

Doe je mee met de Rookvrije Generatie?

In Nederland groeit nog altijd 10 tot 20 procent van de kinderen op in de rook. Deze kinderen kunnen daar ernstige gezondheidsklachten aan overhouden, zowel direct als op latere leeftijd. Oplossing: de rookvrije generatie. Help je mee?

We hebben het op dit blog vaak over gezond leven. We geven informatie over gezonde voeding en voldoende beweging. Vaak hebben we het dan over de gezondheid van hart en bloedvaten. Behalve (te) vaak ongezond eten en (te) weinig bewegen is er nog een andere gedragsfactor die de kans op hart en vaatziekten enorm verhoogt: roken.


Hoofd in de (rook)wolken

We weten allemaal dat roken ongezond is. In Nederland wordt naar schatting toch nog bij 11 tot 21% van de gezinnen thuis gerookt. Dit betekent dat er nog steeds veel kinderen letterlijk met hun hoofd in de wolken zitten. Dit zogenaamde meeroken is eigenlijk net zo schadelijk als zelf roken.

Kinderziektes

Bij meerokende kinderen vermindert de longfunctie en de longen groeien vaak onvoldoende. Ze hebben vaker klachten als een piepende ademhaling of ziektes als astma, maar ook gehoorproblemen komen vaker voor. Als kinderen meeroken hebben ze bovendien meer kans op aderverkalking en kanker later in het leven.

Zelf roken

Maar het belangrijkste risico is misschien nog wel dat kinderen waar thuis gerookt wordt ook vaker zelf gaan roken. Elk jaar beginnen er zo’n veertigduizend kinderen met dagelijks roken; meer dan honderd kinderen per dag! Bijna alle volwassenen die roken zijn daarmee begonnen voordat ze 18 jaar oud waren. Niet alleen voor onze eigen gezondheid, maar zeker ook voor de gezondheid van onze kinderen is het belangrijk dat we met z’n allen meehelpen aan een rookvrije generatie.

Rookvrije samenleving

De Nederlandse Hartstichting, het Longfonds en KWF Kankerbestrijding zijn eind vorig jaar begonnen met de campagne Rookvrije Generatie. Doel is dat kinderen volledig rookvrij opgroeien. Dat betekent dat moeders niet roken tijdens de zwangerschap, dat kinderen opgroeien zonder rokende mensen om zich heen en zonder de verleiding van een pakje sigaretten op elke straathoek. Vanaf 2017 moet dit doel behaald zijn.

WOMB project steunt dit doel van harte. We willen daarom jou vragen om ook mee te helpen aan de rookvrije generatie. Doe je mee?

2016-04-04 Leefstijl vrouwen volhouden1

Waarom onderzoek naar gezonde leefstijl juist bij vrouwen zo belangrijk is

Het aantal mensen met overgewicht neemt wereldwijd toe, terwijl het aantal mensen met extreem ondergewicht afneemt. Dat laatste is natuurlijk goed nieuws, maar het snel toenemende aantal mensen dat lijdt aan de gevolgen van overvoeding is zorgwekkend. WOMB zoekt naar antwoorden op de vraag hoe we het tij kunnen keren. Wij denken dat de vrouw hierbij een sleutelrol vervult.

Voor het eerst in de geschiedenis van de wereld zijn er meer mensen die lijden aan de gevolgen van overvoeding dan die van ondervoeding. Dat schreef het gezaghebbende Britse medische tijdschrift The Lancet recentelijk. Niet helemaal toevallig werd er diezelfde week ook bij de Nederlandse Hartstichting gepraat over de problemen die overvoeding met zich meebrengt. Doordat onze leefstijl is veranderd – we bewegen minder en eten meer – vormt overgewicht en de gevolgen daarvan voor de gezondheid een steeds groter probleem. Daarom roept de Hartstichting samen met ZON MW-wetenschappers [http://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/over-zonmw/] op om nieuwe manieren te bedenken om een gezonde leefstijl lang vol te houden. De meeste mensen weten namelijk wel dat ze meer zouden moeten bewegen en minder moeten eten, maar het blijkt in de praktijk makkelijker gezegd dan gedaan.

Nieuwe inzichten krijgen

In het Lifestyle onderzoek (de voorloper van  WOMB project) werden vrouwen met overgewicht ingedeeld in twee groepen. De ene groep kreeg leefstijlbegeleiding, de andere niet. In de groep die wél begeleiding kreeg, lukte het sommige vrouwen heel goed om met het coachingsprogramma hun leefstijl te veranderen. Maar bij anderen lukte het veel minder goed, of soms zelfs helemaal niet. Dit onderzoek geeft ons een mooie kans om kennis op te doen en nieuwe inzichten te krijgen. ‘Onze’ groep vrouwen kan ons iets leren over wat het succes van een leefstijlbegeleidingsprogramma bepaalt.

Nader onderzoek nodig

Daarom gaan wij met de WOMB project-groep nader onderzoeken welke factoren bepalen waarom het de ene vrouw wel lukt om in een begeleidingsprogramma haar leefstijl te veranderen en de andere vrouw niet, of minder goed. Tot nu toe is daar weinig over bekend. Ik verwacht dat als we daar meer over weten, we belangrijke stappen kunnen zetten om de leefstijl te verbeteren en daarmee de problemen rondom overgewicht verminderen.

Hele gezin profiteert

Waarom is het beperken van overvoeding en goede voorlichting over een gezondere leefstijl juist bij vrouwen zo belangrijk? Het antwoord is simpel: ondanks de emancipatie bepalen vrouwen nog steeds grotendeels wat het gezin eet. Als vrouwen dus gezonder gaan leven, profiteert het hele gezin daarvan mee. Daarbij komt dat vrouwen met een kinderwens een heel goed argument hebben om hun leefstijl te veranderen: ze doen het niet voor de lijn, ze doen het niet alleen voor zichzelf, maar ze doen het voor een goede start van hun kind! Elke ouder wil het beste voor zijn kind. Daarom zijn de programma’s voor het veranderen van leefstijl gericht op vrouwen die zwanger willen worden ook zo veelbelovend.

Twee generaties

Interessant daarbij is ook dat voedingsvoorkeur van een kind al wordt vastgelegd voor de geboorte. Proefjes met wortels hebben laten zien dat kinderen van moeders die veel wortels aten tijdens de zwangerschap vlak na de geboorte de smaak van wortels al herkenden. Ook aten ze meer van hun eerste wortelhapjes dan kinderen van moeders die geen wortels aten tijdens de zwangerschap. Dus als we vrouwen kunnen helpen al voordat ze zwanger worden een gezonde leefstijl aan te leren, dan helpen we daarmee twee generaties, en hoeven we in de toekomst geen ongezonde leefstijl meer af te leren.

Stress hart- en vaatziekten

Waarom STRESS zo slecht is voor hart en bloedvaten

Stress heeft een negatieve invloed op hart en bloedvaten. Het lichaam maakt dan stofjes aan die zorgen voor een snellere hartslag en hogere bloeddruk. Bij sommige mensen kan langdurige stress zorgen voor serieuze klachten aan hart en bloedvaten.

Van bepaalde leefstijlen weten we al heel lang dat ze negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid van je hart, denk bijvoorbeeld aan ongezond eten. Iedereen kan zich wel een voorstelling maken van het effect van te veel (verzadigd) vet en ongezond eten op je bloedvaten en hart: vet zorgt voor meer cholesterol in hart en bloedvaten en daarvan kunnen de vaatwanden dichtslibben.
Maar het proces van stress naar lichamelijke klachten is lastiger voor te stellen. Toch is stress bepaald niet minder gevaarlijk dan vet. Het is wetenschappelijk bewezen dat de stofjes die je lijf aanmaakt tijdens plotselinge of langdurige stress, behoorlijk slecht zijn voor je hart en bloedvaten.

Plotselinge stress

Iedereen heeft wel eens last van stress. Je bent bijvoorbeeld onderweg in de auto en er steekt ineens een fietser over, je kan nog nét op tijd stoppen. Op zo’n moment voel je je hart bonzen, je spieren spannen zich aan en je pupillen verwijden.  Dat is de vecht- of vluchtreactie van je lichaam. Deze is nodig om te overleven in situaties met écht gevaar: snel wegrennen, remmen, gillen, vechten of op een andere instinctieve manier reageren. Stress in echt gevaarlijke situaties, zoals wanneer je bijna aanrijdt met de auto, is niet te voorkomen. Sterker: stress kan in dat soort situaties jouw leven – of dat van een ander-  redden. Bovendien heb je niet zelf in de hand wanneer iemand besluit ineens de straat over te steken.

Langdurige spanning

Maar veel andere oorzaken van stress zijn wél te beïnvloeden. Denk bijvoorbeeld aan mentale spanning die langdurig speelt in je leven, zoals stress op je werk of thuis. Je hebt het elke dag erg druk en je probeert om aan alle verwachtingen te voldoen. We weten dat ook langdurige spanning slecht is voor je hart en vaten. Dit komt door vrijwel dezelfde stofjes die je lichaam bij plotselinge stress razendsnel aanmaakt.

Gezonder met ontspanningsoefeningen

Er bestaan allerlei adem- en ontspanningsoefeningen waarmee stress die langdurig speelt kan worden verminderd. Het lijkt er op dat mensen die regelmatig ontspanningsoefeningen doen, op latere leeftijd een lager risico hebben op hart- en vaatziekten.

Vrouwen lopen meer gevaar

Voor vrouwen kan het extra belangrijk zijn om stress te verminderen, want het lichaam van een vrouw gaat anders om met stress. Bij vrouwen zie je dat er minder zuurstof naar het hart toe stroomt, en het bloed kan klonteren als reactie op mentale stress. Terwijl bij mannen de bloeddruk vooral hoger wordt en de hartslag omhoog gaat.

Stressonderzoek WOMB project

Omdat we willen begrijpen waar de verschillen in de reactie op stress tussen mannen en vrouwen vandaan komt, en wat de gevolgen hier precies van zijn, is het belangrijk om hier onderzoek naar te doen. Binnen het WOMB project ga ik onder andere kijken naar de gevolgen van het veranderen van leefstijl op stress bij vrouwen. Zo hopen we een bijdrage te kunnen leveren aan minder hart- en vaatziekten bij zowel moeder als kind!