Vitaminepillen: wel of niet slikken?

Vitaminepillen en voedingssupplementen: de ene persoon slikt dagelijks een hand vol, de ander vindt het onzin. Heb je supplementen nodig als aanvulling op je voeding? Of kan je prima zonder als je gezond eet?

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit omschrijft een voedingssupplement als “een product dat bedoeld is als aanvulling op de normale voeding en een geconcentreerde bron van vitaminen en mineralen of andere bioactieve stoffen vormt”.[1] In deze definitie wordt meteen iets belangrijks aangegeven: een supplement dient als een aanvulling. Het is dus geen vervanging van je stuk fruit, groente of vis.

Bepaalde groepen

Als je gezond bent en gevarieerd eet, heb je geen voedingssupplementen nodig. Wel zijn er bepaalde groepen mensen waarbij een voedingssupplement wordt aangeraden, omdat zij specifieke vitaminen/mineralen niet uit de voeding kunnen halen:[2],[3]

Pas geboren baby’s

Pas geboren baby’s hebben bijvoorbeeld extra vitamine D en vitamine K nodig. Een baby kan namelijk zelf nog niet voldoende vitamine K aanmaken. Ook bij kinderen tot 4 jaar oud wordt aangeraden om extra vitamine D bij te geven. Vitamine D is een vitamine die je uit voeding kan halen, maar zonlicht is de belangrijkste bron. Aangezien jonge kinderen goed tegen de zon beschermd moeten worden en ze vaak niet voldoende vitamine D uit de voeding binnenkrijgen, moet dit middels een supplement worden aangevuld.

Kinderwens en zwangerschap

Vrouwen met een kinderwens en vrouwen in het eerste trimester van de zwangerschap wordt aangeraden om foliumzuur te slikken. Daarnaast wordt ook deze groep geadviseerd om op het moment van een kinderwens/tijdens de zwangerschap vitamine D te gebruiken. Hoewel nog onduidelijk is of zwangere vrouwen echt baat hebben bij extra vitamine D en de behoefte aan deze vitamine ook niet hoger lijkt, hebben veel vrouwen een tekort. Een tekort aan vitamine D lijkt gevolgen te hebben voor de baby. Vandaar dat alle zwangere vrouwen wordt geadviseerd om vitamine D bij te slikken.

Vitamine D

Vitamine D is ook belangrijk voor mensen met een lichte huid die weinig buiten komen, of voor mensen met een donkere huid: Er wordt dan onvoldoende vitamine D uit zonlicht opgenomen. Vandaar dat wordt geadviseerd om een vitamine D supplement te gebruiken. Sowieso krijgen alle vrouwen vanaf 50 jaar het advies vitamine D bij te slikken en alle mannen vanaf 70 jaar. Onderzoek laat namelijk zien dat het risico op botbreuken hierdoor verminderd.

Veganistisch? Extra B12

Er zijn ook andere voedingssupplementen die worden aangeraden: Wanneer je veganistisch eet is het belangrijk om extra vitamine B12 bij te slikken.[4] Deze vitamine zit vooral in dierlijke producten, en als het in plantaardige producten voorkomt kan je lichaam het vaak niet goed opnemen. Wanneer je lichaam een tekort heeft aan vitamine B12 kan je een vorm van bloedarmoede krijgen, je moe gaan voelen, duizeligheid ervaren, hartkloppingen krijgen, of zelfs geheugenverlies of coördinatiestoornissen.

Diëtist

En tot slot zijn er nog groepen mensen waarvoor het goed is om een aanvullend multivitaminen- of mineralensupplement te gebruiken, omdat ze onvoldoende of eenzijdige voeding binnen krijgen. Denk bijvoorbeeld aan oudere mensen die niet meer zo heel veel eten. Of mensen die bariatrische chirurgie hebben ondergaan, hiervoor gelden specifieke aanbevelingen voor supplement gebruik om voldoende vitaminen en mineralen binnen te krijgen. Bepaalde ziektes kunnen met zich meebrengen dat er een vitamine of mineralen tekort ontstaat, waardoor wordt aangeraden om supplementen te gebruiken. Wanneer dit het geval is, zal dit altijd besproken worden door de behandelend arts of diëtist.

 


Bronnen:

[1] NVWA; Overzicht regels voedingssupplementen en kruidenpreparaten; https://www.nvwa.nl/onderwerpen/voedingssupplementen-en-kruidenpreparaten/regelgeving-voedingssupplementen-en-kruidenpreparaten/overzicht-regels-voedingssupplementen-en-kruidenpreparaten

[2] Voedingscentrum; Voedingssupplementen; https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/voedingssupplementen.aspx

[3] Gezondheidsraad; Evaluatie van de voedingsnormen voor vitamine D; https://www.gezondheidsraad.nl/nl/taak-werkwijze/werkterrein/gezonde-voeding/evaluatie-van-de-voedingsnormen-voor-vitamine-d

[4] Nederlandse Vereniging voor Veganisme; Vitamine B12; https://www.veganisme.org/voeding/voedingsstoffen/vitaminen/vitamine-b12/

Vitamine D: wat is het en wat doet het?

Vitamines zijn nuttige stofjes (micro-nutriënten) die allerlei gezondheidseffecten hebben op het menselijk lichaam. Eén van de meest opvallende telgen uit de vitaminefamilie is vitamine D. Deze vitamine werkt bijvoorbeeld vóór stevige botten en tegen depressie en zwangerschapsvergiftiging.

Lees meer

Discussie over…. Brood: vermijden of standaard in je dieet?

Rondom het eten van brood is de laatste jaren discussie ontstaan: een groeiend aantal gezondheidsgoeroes lijkt het product af te raden. Maar is dit wel terecht? Moet de broodtrommel het veld ruimen, of kunnen we brood met gerust hart blijven eten?

“Ode aan brood”. Waarschijnlijk heb je deze slogan de afgelopen tijd wel ergens voorbij horen komen. Er is een namelijk nieuwe campagne gestart over brood. Zowel consumenten als professionals kunnen informatie vinden over brood, gezondheid en recepten op de bijbehorende website.

Volkoren

Brood is al vele eeuwen een belangrijk onderdeel van het Nederlandse voedingspatroon. Eén van de vakken van de Schijf van Vijf is nog steeds “Brood, graanproducten en aardappelen”. Belangrijk is dat het hier om volkorenproducten gaat. Dus eet je brood, ga dan voor volkorenbrood. Een brood mag alleen “volkoren” genoemd worden als het voor 100% uit volkorenmeel bestaat. Volkorenbrood bevat onder andere veel voedingsvezels, vitaminen B en jodium.

Gezondheidseffecten

Onderzoek heeft aangetoond dat de consumptie van volkerenproducten het risico op hartziekten verlaagt en dat de inname van voedingsvezel het risico op beroerte verlaagt. Jodium is belangrijk voor een goede werking van je schildklier. Je schildklier produceert schildklierhormonen, die belangrijk zijn voor goede groei, ontwikkeling van het zenuwstelsel en voor je stofwisseling. Wanneer je een tekort aan jodium hebt, gaat je schilklier trager werken. Je merkt dit tekort echter pas na enkele jaren, omdat je lichaam een voorraad heeft aangelegd. Als je geen brood meer eet of alleen zelfgebakken brood waaraan geen zout met jodium toegevoegd is (bakkerszout), bestaat er een kans dat je een tekort aan jodium krijgt. Andere producten waar jodium in zit zijn zuivelproducten, zeevis en eieren.

Speltbrood

En speltbrood, is dat nu beter om te eten dan tarwebrood? Uit onderzoek blijkt niet dat speltbrood lichter verteerbaar zou zijn dan tarwebrood. En zowel spelt- als tarwebrood bevatten gluten. Gluten is een eiwit dat voorkomt in tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut. Volgens verschillende voedingshypes en gezondheidsgoeroes zou je het eten van gluten moeten vermijden. Het klopt dat sommige mensen hier gevoelig voor kunnen zijn. Dit wordt ook wel glutensensitiviteit genoemd. Je hebt dan geen aangetoonde glutenintolerantie, maar reageert wel goed op een glutenvrij dieet.

Glutenvrij dieet

Daarnaast zijn er op dit moment ongeveer 25.000 mensen in Nederland die coeliakie hebben, oftewel intolerant zijn voor gluten. Als mensen met coeliakie gluten eten beschadigd dit het slijmvlies van de dunne darm en gaan de darmvlokken kapot. Wanneer dit gebeurt kunnen voedingsstoffen, vitaminen en mineralen minder goed opgenomen worden. Je verliest gewicht en krijgt last van allerlei (buik)klachten. Als je coeliakie hebt moet je je leven lang een glutenvrij dieet volgen. Dit gaat in overleg met de arts en diëtist.

Gezonde keuzes

Tenzij je coeliakie hebt of glutensensitiviteit kan je dus prima een lekkere boterham eten! En zoals bij vrijwel alle voedingsmiddelen geldt: eet niet teveel en maak gezonde keuzes. Geen zin in brood? Je kan het vervangen door een salade of volkoren (ontbijt)granen. Probeer ontbijtgranen met veel suiker – bijvoorbeeld krokante muesli- te laten staan. En beleg je boterham eens met wat extra groente: wat plakjes komkommer op je kaas, of wat plakken tomaat op de hummus. Op die manier zorg je er ook nog voor dat je alvast wat groente eet bij ontbijt of lunch!

 


Gebruikte bronnen:

 

Discussie over… MELK. Wel of niet drinken?

Er zijn bepaalde voedingsmiddelen waar altijd discussie over is. Eén van deze producten is melk. De meningen lopen uiteen, van ‘melk is goed voor elk’ tot ‘melk zorgt voor botontkalking’. Moet je dat dagelijkse glas melk nu beter laten staan of is dat onzin en is melk gezond?

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat een verband tussen het drinken van melk en het risico op hart- en vaatziekten en kanker onwaarschijnlijk is. Daarnaast zou het drinken van melk samenhangen met een lager risico op darmkanker (per 200 gram melk per dag een 10% lager risico). Deze resultaten zijn afkomstig van meerdere grote onderzoeken waarvan de uitkomsten zijn gecombineerd. Onder meer op basis van deze onderzoeksresultaten worden in onze huidige voedingsrichtlijnen enkele porties zuivel per dag aanbevolen, waaronder melk.

Lees meer

Wat we morgen eten? Kweekvlees, insecten en een maaltijd uit de printer!

Vorige week was ik op een expositie over het voedsel van de toekomst. Eenmaal binnen keek je vanuit de toekomst terug naar het jaar 2017 en dat was erg interessant. Wat blijkt: het eten van insecten, kweekvlees en geprinte driegangenmaaltijd is waarschijnlijk veel dichterbij dan we denken…

We weten dat onze huidige manier van voedsel produceren (te) veel vraagt van de aarde. Denk aan grootschalige landbouw of de grootschalige veeteelt voor vlees en zuivel. Daarnaast groeit de wereldbevolking en hebben we te maken met klimaatverandering. Allemaal factoren die van invloed zijn op ons eten, en vooral op de productie en beschikbaarheid van eten. We moeten met alternatieven komen om alle mensen van genoeg voedsel te kunnen blijven voorzien, maar dan wel op een duurzame manier.

Insecten

Insecten vormen een goede duurzame vleesvervanger. Ze zijn een bron van eiwitten en bevatten daarnaast ook  nog ijzer, en vitamine B1 of vitamine B12. Insecten zorgen voor een veel lagere uitstoot  van broeikasgassen dan vee. Ook is er minder water nodig om ze te onderhouden en zetten ze voeding efficiënter om in vlees. Een schaaltje knapperige insecten verorberen in plaats van een sappig biefstukje is dus een hele verbetering voor het milieu. Ik geef toe: het idee is wennen, maar in andere landen worden insecten al volop gegeten. Er zijn zelfs al supermarkten in Nederland die eetbare insecten verkopen. Ook bestaan er kookboeken waarin uitgebreid staat beschreven hoe je insecten lekker kunt bereiden.

In Cambodja en veel andere landen is het eten van sprinkhanen ingeburgerd

Kweekvlees

Kweekvlees is ‘nepvlees’ dat vanuit een laboratorium wordt opgekweekt. Geen vee meer, geen land meer nodig, geen voedsel voor al dat vee. Er wordt nu al volop mee geëxperimenteerd. Kweekvlees is alleen veel minder ver in ontwikkeling dan insecten als alternatieve vleesbron. Zo liggen de productiekosten van kweekvlees nog veel te hoog en kan het kweekvlees alleen nog op kleine schaal geproduceerd worden. Er zijn daarnaast vragen over hoe duurzaam het kweekvlees nu echt is. Het waterverbruik voor kweekvlees is bijvoorbeeld wel minder hoog dan voor echt vlees, maar hoe veel lager precies is nog onduidelijk. Ook is nog niet goed duidelijk hoeveel lager het energieverbruik ligt in geval van kweekvlees. Kortom, er zijn nog veel vragen te beantwoorden en processen te verbeteren voordat je daadwerkelijk naar de supermarkt kan gaan voor een lapje kweekvlees.

De uitdagingen van kweekvlees (Foto: Régine Debatty)

Maaltijd uit de printer

Stel je voor dat je verschillende ingrediënten kan laten printen tot een maaltijd, met daarin alle voedingsstoffen, vitaminen en mineralen die je nodig hebt. Je hoeft niet meer in de keuken te staan, je eten is altijd vers op het moment dat je het print en je kunt de smaak en structuur van je maaltijd nauwkeurig en computergestuurd aanpassen naar wens. Er wordt op dit moment al volop geëxperimenteerd met deze mogelijkheid, maar er zijn nog punten waaraan gewerkt moet worden voordat wij thuis zo’n voedselprinter in de keuken hebben staan. Ook is het nog lastig te zeggen hoe duurzaam het printen van voedsel nu precies is, maar voordelen heeft het zeker. Zo is er minder transport nodig, want je produceert zelf je voeding. En er is minder verpakkingsmateriaal nodig, omdat je het geprinte voedsel meteen opeet.

Over tien jaar

Het zijn nog maar drie mogelijkheden voor duurzamere voeding in de toekomst. Wie weet waar we over een paar jaar staan. Zouden we dan al terugkijken naar 2017 met verbazing over hoe we toen aten en voedsel produceerden? Misschien haal je in 2027 op het station wel een lekkere insectensnack voor onderweg in de trein, terwijl je broodtrommel vol zit met ingrediënten voor in de voedselprinter op je werk.

Alternatieven voor frisdrank of sap in de schooltas

We geven onze kinderen nog steeds massaal vloeibare suiker mee naar school in de vorm van frisdrank of sap. Dat terwijl suiker drinken nog ongezonder is dan suiker eten en kinderen steeds vaker met overgewicht en diabetes te kampen hebben. Het is dus de hoogste tijd voor alternatieve drankjes in de schooltas.

Lees meer