Discussie over… MELK. Wel of niet drinken?

Er zijn bepaalde voedingsmiddelen waar altijd discussie over is. Eén van deze producten is melk. De meningen lopen uiteen, van ‘melk is goed voor elk’ tot ‘melk zorgt voor botontkalking’. Moet je dat dagelijkse glas melk nu beter laten staan of is dat onzin en is melk gezond?

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat een verband tussen het drinken van melk en het risico op hart- en vaatziekten en kanker onwaarschijnlijk is. Daarnaast zou het drinken van melk samenhangen met een lager risico op darmkanker (per 200 gram melk per dag een 10% lager risico). Deze resultaten zijn afkomstig van meerdere grote onderzoeken waarvan de uitkomsten zijn gecombineerd. Onder meer op basis van deze onderzoeksresultaten worden in onze huidige voedingsrichtlijnen enkele porties zuivel per dag aanbevolen, waaronder melk.

Lees meer

Theatercollege over het vrouwenhart met Freek de Jonge en Prof. Dr. Piek (Hartcentrum AMC)

In dit theatercollege komen cardiologen Prof. dr. Jan Piek (AMC) en dr. Janneke Wittekoek (Heartlife Klinieken) aan het woord. Zij behandelen, met de nieuwste inzichten uit de wetenschap, het verschil tussen het vrouwenhart en het hart van de man. Daarnaast vertellen zij hoe je je hart kunt beschermen tegen hart- en vaatziekten en gezond ouder kunt worden. Ook komen Freek en Hella de Jonge spreken over o.a. de preventie van hartkwalen. Tot slot interviewt Freek zijn vrouw Hella over haar nieuwe boek ‘Hartschade’. Lees hier meer en bestel kaarten voor dit evenement.

WOMB project publicatie: ‘Kinderwens motiveert vrouwen met overgewicht gezond te leven’

Het onder begeleiding verbeteren van de leefstijl van vrouwen met overgewicht en een kinderwens heeft positieve gevolgen voor hart- en vaten. Dit blijkt uit een onderzoek uitgevoerd door het AMC in Amsterdam en het UMCG in Groningen, dat vorige week is verschenen in het Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE.

Vrouwen die leefstijlbegeleiding krijgen, voelen zich daarnaast beter en worden vaker op de natuurlijke manier zwanger. De onderzoekers verwachten dat deze veranderingen ook op langere termijn een positieve invloed hebben op de gezondheid van de vrouwen en hun toekomstige kinderen.

Motivatie groter

Vrouwen kregen zes maanden lang leefstijlbegeleiding om het voedings- en bewegingspatroon te verbeteren. Dit leidde tot gewichtsverlies, een lagere bloeddruk en minder suiker in het bloed. Onderzoekers Vincent Wekker (AMC) en Lotte van Dammen (UMCG): “Wij denken dat een vurige kinderwens de motivatie vergroot om gezonder te gaan leven. Wanneer we deze vrouwen professioneel begeleiden, zien we veel positieve effecten op de gezondheid en het welbevinden, ook al gaat het ‘maar’ om enkele kilogrammen gewichtsafname. Een kinderwens lijkt een goede aanleiding voor vrouwen om de leefstijl en daarmee hun gezondheid, kwaliteit van leven en vruchtbaarheid te verbeteren.”

Onderzoekers Vincent Wekker en Lotte van Dammen

Metabool syndroom

De onderzoekers keken ook naar het voorkomen van het metabool syndroom. Dit syndroom wordt vastgesteld aan de hand van de hoeveelheid buikvet, de bloeddruk en het gehalte van vetten en suiker in het bloed. Dit syndroom vergroot de kans op het krijgen van hart- en vaatziekten. Vrouwen die begeleid werden om hun leefstijl te verbeteren hadden na de studie  ongeveer 30 procent minder kans op dit syndroom in vergelijking met de vrouwen die deze begeleiding niet kregen.

Langere termijn

Het onderzoek werd uitgevoerd in 23 verschillende ziekenhuizen bij 577 vrouwen verspreid door heel Nederland. Zij werden willekeurig verdeeld over twee groepen: één groep kreeg begeleiding om gezonder te eten en meer te bewegen, de andere groep kreeg dat niet. De onderzoekers verwachten dat de leefstijlverandering ook op de lange termijn positieve gevolgen heeft en dat de zwangerschap van een gezondere vrouw leidt tot gezondere kinderen. Om dit te onderzoeken zijn vrouwen en hun eventuele kinderen uitgenodigd voor vervolgonderzoek binnen het WOMB-project. De onderzoekers verwachten de resultaten medio 2018 te presenteren.

Dit onderzoek werd mogelijk gemaakt door subsidie van ZonMw, de Nederlandse Hartstichting en de Europese Commissie en is uitgevoerd in samenwerking met het NVOG.AMC en DC Klinieken bundelen krachten met nieuwe hiv-poli.

Het wetenschappelijke artikel is te vinden via deze link:
http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0190662

 

 

Tessa Roseboom

Prof. Roseboom kritisch over Amerikaans onderzoek: “Vrouwen met kinderwens moeten vooral groenten en fruit blijven eten!”

“De bestrijdingsmiddelen op groenten en fruit zorgen voor een 18% lagere kans op zwangerschap tijdens IVF-trajecten.” Dat suggereert een recent Amerikaans onderzoek. Prof. Tessa Roseboom van WOMB project heeft kritiek op het onderzoek en vindt de conclusie veel te kort door de bocht. Haar advies: “Blijf of ga vooral veel groenten en fruit eten als je zwanger bent of wilt worden!”.

Voor het onderzoek hebben wetenschappers 325 vrouwen bestudeerd die via de medische route zwanger proberen te raken, bijvoorbeeld via IVF. De onderzoekers koppelden de antwoorden van vrouwen over hun voeding aan Amerikaanse overheidsgegevens over de gemiddelde restjes bestrijdingsmiddelen (residuen) die op groenten en fruit te vinden zijn. Bepaalde groenten en fruit zoals aardbeien, spinazie en paprika’s bevatten gemiddeld meer residuen dan groenten als erwten en avocado’s, waarvan de residuwaarden lager zijn.

Hogere residuwaarden

Op die manier berekenden de onderzoekers hoeveel bestrijdingsmiddelen de onderzochte binnenkregen. Hun conclusie: vrouwen die vaker groenten en fruit eten met hogere residuwaarden hebben gemiddeld 18% minder kans om zwanger te worden dan vrouwen die dat niet doen en 26% minder kans op een levende geboorte. Uit deze resultaten zou je de conclusie kunnen trekken dat het eten van groenten en fruit met hogere residuwaarden af te raden is voor vrouwen die zwanger willen worden.

Niet daadwerkelijk gemeten

Maar professor Roseboom is kritisch over zowel de uitvoering van het onderzoek als de getrokken conclusie. “De conclusie suggereert dat bestrijdingsmiddelen de oorzaak zijn van onvruchtbaarheid. Maar die conclusie kan uit dit onderzoek niet getrokken worden om verschillende redenen. Zo zijn de daadwerkelijke hoeveelheden bestrijdingsmiddelen in de vrouwenlichamen helemaal niet gemeten. Bovendien zegt het onderzoek niets over oorzaak en gevolg. Er zijn allerlei andere factoren die de verschillen kunnen verklaren tussen de vrouwen die veel of juist weinig groente en fruit eten die deze middelen bevatten.

Goede start

Roseboom ziet dan ook geen enkele reden om minder groente en fruit te eten als je zwanger wil worden of al zwanger bent. “Sterker nog: gezonde voeding met veel groenten en fruit is juist belangrijk om gezond zwanger te worden en je kind daarmee een goede start te geven!

Wat we morgen eten? Kweekvlees, insecten en een maaltijd uit de printer!

Vorige week was ik op een expositie over het voedsel van de toekomst. Eenmaal binnen keek je vanuit de toekomst terug naar het jaar 2017 en dat was erg interessant. Wat blijkt: het eten van insecten, kweekvlees en geprinte driegangenmaaltijd is waarschijnlijk veel dichterbij dan we denken…

We weten dat onze huidige manier van voedsel produceren (te) veel vraagt van de aarde. Denk aan grootschalige landbouw of de grootschalige veeteelt voor vlees en zuivel. Daarnaast groeit de wereldbevolking en hebben we te maken met klimaatverandering. Allemaal factoren die van invloed zijn op ons eten, en vooral op de productie en beschikbaarheid van eten. We moeten met alternatieven komen om alle mensen van genoeg voedsel te kunnen blijven voorzien, maar dan wel op een duurzame manier.

Insecten

Insecten vormen een goede duurzame vleesvervanger. Ze zijn een bron van eiwitten en bevatten daarnaast ook  nog ijzer, en vitamine B1 of vitamine B12. Insecten zorgen voor een veel lagere uitstoot  van broeikasgassen dan vee. Ook is er minder water nodig om ze te onderhouden en zetten ze voeding efficiënter om in vlees. Een schaaltje knapperige insecten verorberen in plaats van een sappig biefstukje is dus een hele verbetering voor het milieu. Ik geef toe: het idee is wennen, maar in andere landen worden insecten al volop gegeten. Er zijn zelfs al supermarkten in Nederland die eetbare insecten verkopen. Ook bestaan er kookboeken waarin uitgebreid staat beschreven hoe je insecten lekker kunt bereiden.

In Cambodja en veel andere landen is het eten van sprinkhanen ingeburgerd

Kweekvlees

Kweekvlees is ‘nepvlees’ dat vanuit een laboratorium wordt opgekweekt. Geen vee meer, geen land meer nodig, geen voedsel voor al dat vee. Er wordt nu al volop mee geëxperimenteerd. Kweekvlees is alleen veel minder ver in ontwikkeling dan insecten als alternatieve vleesbron. Zo liggen de productiekosten van kweekvlees nog veel te hoog en kan het kweekvlees alleen nog op kleine schaal geproduceerd worden. Er zijn daarnaast vragen over hoe duurzaam het kweekvlees nu echt is. Het waterverbruik voor kweekvlees is bijvoorbeeld wel minder hoog dan voor echt vlees, maar hoe veel lager precies is nog onduidelijk. Ook is nog niet goed duidelijk hoeveel lager het energieverbruik ligt in geval van kweekvlees. Kortom, er zijn nog veel vragen te beantwoorden en processen te verbeteren voordat je daadwerkelijk naar de supermarkt kan gaan voor een lapje kweekvlees.

De uitdagingen van kweekvlees (Foto: Régine Debatty)

Maaltijd uit de printer

Stel je voor dat je verschillende ingrediënten kan laten printen tot een maaltijd, met daarin alle voedingsstoffen, vitaminen en mineralen die je nodig hebt. Je hoeft niet meer in de keuken te staan, je eten is altijd vers op het moment dat je het print en je kunt de smaak en structuur van je maaltijd nauwkeurig en computergestuurd aanpassen naar wens. Er wordt op dit moment al volop geëxperimenteerd met deze mogelijkheid, maar er zijn nog punten waaraan gewerkt moet worden voordat wij thuis zo’n voedselprinter in de keuken hebben staan. Ook is het nog lastig te zeggen hoe duurzaam het printen van voedsel nu precies is, maar voordelen heeft het zeker. Zo is er minder transport nodig, want je produceert zelf je voeding. En er is minder verpakkingsmateriaal nodig, omdat je het geprinte voedsel meteen opeet.

Over tien jaar

Het zijn nog maar drie mogelijkheden voor duurzamere voeding in de toekomst. Wie weet waar we over een paar jaar staan. Zouden we dan al terugkijken naar 2017 met verbazing over hoe we toen aten en voedsel produceerden? Misschien haal je in 2027 op het station wel een lekkere insectensnack voor onderweg in de trein, terwijl je broodtrommel vol zit met ingrediënten voor in de voedselprinter op je werk.

Wat bijna niemand nog weet over hart- en vaatziekten bij vrouwen…

Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer 1 in Nederland. Bij vrouwen worden hart- en vaatziekten vaak niet op tijd herkend. Er zijn belangrijke verschillen tussen mannen en vrouwen bij deze ziekte. Hoe zit dat nou?

Het beeld dat vooral mannen lijden – en overlijden- aan hart- en vaatziekten is onjuist. Integendeel: er sterven juist meer vrouwen dan mannen aan deze ziekte. Elk jaar overlijden 21.000 vrouwen aan een hart- of vaatziekte: zo’n 57 per dag. En een kwart van alle vrouwen overlijdt aan deze ziekte. Vrouwen zijn gemiddeld wel ouder als ze last krijgen van hart- en vaatziekten dan mannen. Veel cijfers en feiten zijn te bekijken in het cijferboek van de Nederlandse Hartstichting.

Een aantal weetjes op een rij over vrouwen en hart- en vaatziekten.

  • Vrouwen die bepaalde zwangerschapscomplicaties hebben gehad, zoals hoge bloeddruk of suikerziekte, hebben op latere leeftijd een groter risico om hart- en vaatziekten te krijgen.
  • Bij vrouwen wordt een hartaanval niet altijd meteen herkend, omdat vrouwen vaker klachten hebben die niet typisch bij een hartaanval horen.
    Dit zijn bijvoorbeeld:
    a. Een onrustig/angstig gevoel
    b. Moeheid
    c. Duizeligheid
    d. Pijn tussen de schouderbladen, of in de bovenbuik, kaak, nek of rug
    e. Kortademigheid

  • Vrouwen die voor hun 40e levensjaar al in de overgang zijn gekomen, lopen meer risico op het krijgen van hart- en vaatziekten.
  • Vrouwen kunnen overgangsklachten verwarren met hartklachten, waardoor hart- en vaatziekten niet altijd worden herkend en op tijd behandeld worden.
  • In het hart ontwikkelt de ophoping van allerlei stoffen, waaronder cholesterol, zich anders bij vrouwen. Bij vrouwen is deze ophoping vaker in de kleine bloedvaten van het hart, terwijl dit bij mannen vaker in de grotere bloedvaten van het hart gebeurt.
  • Vrouwen lijken voor de overgang beschermd te zijn voor hart- en vaatziekten. Als je kijkt naar mensen die ouder dan 70 zijn, komen hart- en vaatziekten vaker bij vrouwen voor dan bij mannen. Bij mannen komt een hoog cholesterol gehalte of hoge bloeddruk op jongere leeftijd voor, in vergelijking met vrouwen, die hier vaak pas na de overgang mee te maken krijgen.

 

Meer onderzoek nodig

Wetenschappelijk onderzoek naar deze verschillen tussen mannen en vrouwen is erg belangrijk om de zorg voor vrouwen te kunnen verbeteren. Het lijkt er op dat we het herkennen van bepaalde hart- en vaatziekten en de behandeling van deze ziekten niet op eenzelfde manier kan voor mannen en vrouwen. Binnen het WOMB-project onderzoeken wij of vrouwen met overgewicht, gezondere hart- en vaten hebben als zij gezonder zijn gaan eten, en meer zijn gaan bewegen in de periode voorafgaand aan vruchtbaarheidsbehandelingen en een eventuele zwangerschap. We denken dat vrouwen in deze periode extra gevoelig zijn voor advies over hun gezondheid, en we daarmee de gezondheid van hun hart- en vaten op lange termijn kunnen verbeteren.