Vitamine D: wat is het en wat doet het?

Vitamines zijn nuttige stofjes (micro-nutriënten) die allerlei gezondheidseffecten hebben op het menselijk lichaam. Eén van de meest opvallende telgen uit de vitaminefamilie is vitamine D. Deze vitamine werkt bijvoorbeeld vóór stevige botten en tegen depressie en zwangerschapsvergiftiging.

Lees meer

Discussie over…. Brood: vermijden of standaard in je dieet?

Rondom het eten van brood is de laatste jaren discussie ontstaan: een groeiend aantal gezondheidsgoeroes lijkt het product af te raden. Maar is dit wel terecht? Moet de broodtrommel het veld ruimen, of kunnen we brood met gerust hart blijven eten?

“Ode aan brood”. Waarschijnlijk heb je deze slogan de afgelopen tijd wel ergens voorbij horen komen. Er is een namelijk nieuwe campagne gestart over brood. Zowel consumenten als professionals kunnen informatie vinden over brood, gezondheid en recepten op de bijbehorende website.

Volkoren

Brood is al vele eeuwen een belangrijk onderdeel van het Nederlandse voedingspatroon. Eén van de vakken van de Schijf van Vijf is nog steeds “Brood, graanproducten en aardappelen”. Belangrijk is dat het hier om volkorenproducten gaat. Dus eet je brood, ga dan voor volkorenbrood. Een brood mag alleen “volkoren” genoemd worden als het voor 100% uit volkorenmeel bestaat. Volkorenbrood bevat onder andere veel voedingsvezels, vitaminen B en jodium.

Gezondheidseffecten

Onderzoek heeft aangetoond dat de consumptie van volkerenproducten het risico op hartziekten verlaagt en dat de inname van voedingsvezel het risico op beroerte verlaagt. Jodium is belangrijk voor een goede werking van je schildklier. Je schildklier produceert schildklierhormonen, die belangrijk zijn voor goede groei, ontwikkeling van het zenuwstelsel en voor je stofwisseling. Wanneer je een tekort aan jodium hebt, gaat je schilklier trager werken. Je merkt dit tekort echter pas na enkele jaren, omdat je lichaam een voorraad heeft aangelegd. Als je geen brood meer eet of alleen zelfgebakken brood waaraan geen zout met jodium toegevoegd is (bakkerszout), bestaat er een kans dat je een tekort aan jodium krijgt. Andere producten waar jodium in zit zijn zuivelproducten, zeevis en eieren.

Speltbrood

En speltbrood, is dat nu beter om te eten dan tarwebrood? Uit onderzoek blijkt niet dat speltbrood lichter verteerbaar zou zijn dan tarwebrood. En zowel spelt- als tarwebrood bevatten gluten. Gluten is een eiwit dat voorkomt in tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut. Volgens verschillende voedingshypes en gezondheidsgoeroes zou je het eten van gluten moeten vermijden. Het klopt dat sommige mensen hier gevoelig voor kunnen zijn. Dit wordt ook wel glutensensitiviteit genoemd. Je hebt dan geen aangetoonde glutenintolerantie, maar reageert wel goed op een glutenvrij dieet.

Glutenvrij dieet

Daarnaast zijn er op dit moment ongeveer 25.000 mensen in Nederland die coeliakie hebben, oftewel intolerant zijn voor gluten. Als mensen met coeliakie gluten eten beschadigd dit het slijmvlies van de dunne darm en gaan de darmvlokken kapot. Wanneer dit gebeurt kunnen voedingsstoffen, vitaminen en mineralen minder goed opgenomen worden. Je verliest gewicht en krijgt last van allerlei (buik)klachten. Als je coeliakie hebt moet je je leven lang een glutenvrij dieet volgen. Dit gaat in overleg met de arts en diëtist.

Gezonde keuzes

Tenzij je coeliakie hebt of glutensensitiviteit kan je dus prima een lekkere boterham eten! En zoals bij vrijwel alle voedingsmiddelen geldt: eet niet teveel en maak gezonde keuzes. Geen zin in brood? Je kan het vervangen door een salade of volkoren (ontbijt)granen. Probeer ontbijtgranen met veel suiker – bijvoorbeeld krokante muesli- te laten staan. En beleg je boterham eens met wat extra groente: wat plakjes komkommer op je kaas, of wat plakken tomaat op de hummus. Op die manier zorg je er ook nog voor dat je alvast wat groente eet bij ontbijt of lunch!

 


Gebruikte bronnen:

 

‘Gezond dik’: bestaat dat?

Overgewicht is een onderwerp dat je vaak tegenkomt in onze blogs en op onze website. Lichaamsgewicht speelt namelijk een belangrijke rol in het WOMB project, en dan vooral een gezonde leefstijl en je goed voelen in je eigen lichaam. Een gezonde leefstijl en gewicht geeft minder kans op allerlei verschillende ziekten. Toch staat er regelmatig in tijdschriften, wetenschapsbijlagen van kranten of op internet dat er ook gezonde zware mensen zijn. Hoe zit dit nu precies? Is dit waar of een fabel?

Metabool gezonde obesitas

Wie een BMI van 30 kg/m2 of hoger heeft, lijdt aan obesitas. Je kunt dit uitrekenen door je gewicht te delen door je lengte in het kwadraat. Wanneer je obesitas hebt, heb je een grotere kans op  ziektes zoals het metabool syndroom, type 2 diabetes en hart- en vaatziekten. Een belangrijke schakel tussen obesitas en de hiergenoemde ziekten is je metabole gezondheid. Een persoon die als metabool gezond wordt gezien, heeft bijvoorbeeld een normale hoeveelheid bloedsuiker en gezonde cholesterolwaarden. Overgewicht en obesitas gaan vaak samen met abnormale, en dus ongezonde, metabole waarden. Zo’n vijftien jaar geleden is uit onderzoek echter gebleken dat er ook obese mensen zijn die gezonde metabole waarden hebben: ‘metabool gezonde obesitas’ dus.

Te dik en toch gezond?

Dat is mooi, want het kan dus zomaar zijn dat je ernstig overgewicht hebt maar alsnog hartstikke gezond bent, toch? Helaas is dit niet zo, en wel om meerdere redenen. Allereerst is er binnen de wetenschap geen duidelijke overeenstemming over wanneer iemand nu metabool gezonde obesitas heeft en wanneer niet. In het ene onderzoek worden bijvoorbeeld andere afkappunten voor bloedwaarden aangehouden dan in het andere onderzoek. Een duidelijke definitie is nodig om goed onderzoek te kunnen doen naar gezondheidseffecten.

Geen vaststaand gegeven

Ten tweede, en hier zijn verschillende onderzoeken het over eens: metabole gezondheid is geen vaststaand gegeven. Je kunt dus nu metabool gezien gezond zijn, maar over een paar jaar metabool ongezond zijn en hierdoor dus alsnog een groot risico hebben op allerlei ziekten, vooral wanneer er al sprake is van ernstig overgewicht. In studies waarin metabool gezonde obese mensen voor langere tijd zijn gevolgd, werd deze ‘gezonde’ groep steeds kleiner over de jaren.

Waarmee vergelijken

Verder is er veel discussie of metabool gezond obese mensen ook echt gezond genoemd mogen worden. Hoewel zij minder risico hebben op hart- en vaatziekten in vergelijking tot personen met metabool ongezonde obesitas, hebben ze steeds  een verhoogd risico in vergelijking met metabool gezonde mensen die een gezond gewicht hebben. Het is dus maar net hoe je de vergelijking maakt. Als je deels ongezonde mensen vergelijkt met nog ongezondere mensen, dan komen de deels ongezonde mensen er uiteraard beter uit. Maar vergelijk je dezelfde groep met volledig gezonde mensen, dan ziet het er ineens een stuk minder positief uit.

Tot slot: de gevolgen van zwaar overgewicht reiken veel verder dan alleen metabole gezondheid. Denk aan gewrichtsklachten, verstoorde hormoonhuishouding, vruchtbaarheidsproblemen en een hogere kans op een depressie.

Conclusie: misleidende naam

Als we alles dus op een rij zetten, kunnen we concluderen dat metabool gezonde obesitas eigenlijk helemaal niet zo gezond is als de naam doet vermoeden.

  1. Het is een relatief nieuw begrip waar nog veel onderzoek naar gedaan moet worden.
  2. Eenmaal metabool gezond is geen garantie voor de toekomst.
  3. Het is maar net met welke groep mensen je de vergelijking maakt.
  4. De gevolgen van obesitas gaan verder dan alleen de metabole gezondheid.

Wat mij betreft kunnen we stellen dat metabool gezonde obesitas een misleidende term is. Wat we absoluut zeker weten: een gezonde leefstijl, gezond eten en voldoende beweging zijn ontzettend belangrijk voor een gezond lichaam.

 

 

Gebruikte bronnen:

C.M. Phillips. Metabolically healthy obesity: definitions, determinants and clinical implications. Rev Endocr Metab Disord. 2013 Sep;14(3):219-27.

  1. Muñoz-Garach, I. Cornejo-Pareja, F.J. Tinahones. Does Metabolically Healthy Obesity Exist? Nutrients. 2016 Jun 1;8(6).

J.V. van Vliet-Ostaptchouk, M.L. Nuotio, S.N Slagter, D. Doiron, et al. The prevalence of metabolic syndrome and metabolically healthy obesity in Europe: a collaborative analysis of ten large cohort studies. BMC Endocrine Disorders201414:9.

Voedingscentrum; “Overgewicht” http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/overgewicht.aspx.

Is jouw kind een paardenbloem of een orchidee?

Ieder kind is verschillend en heeft andere aandacht, zorg en begeleiding nodig. Sommige ontwikkelingspsychologen vergelijken kinderen graag met bloemen. Deze vergelijking wordt inmiddels ook onderschreven door genetisch onderzoek. Wat voor bloem is jouw kind, een paardenbloem of orchidee?

Iedereen kent ze wel, de paardenbloemen die tussen stoeptegels groeien of op willekeurige plekken op een mooi gazonnetje. Deze bloemen hoef je geen water te geven, speciale plantenvoeding of een bepaalde hoeveelheid zonlicht. Paardenbloemen groeien altijd, ook in ongunstige, ruwe omstandigheden. Een orchidee daarentegen heeft veel speciale aandacht nodig. Een orchidee heeft een precieze hoeveelheid water en zonlicht nodig, en als alle omstandigheden goed zijn, ontstaan er de meest prachtige, oogverblindende bloemen.

Bloemenkinderen

Sommige ontwikkelingspsychologen gebruiken de eigenschappen van deze bloemen graag om het type kind mee aan te duiden. Zo heb je kinderen die zich overal wel doorheen slaan, die kunnen opgroeien in een lastige omgeving en daar niet of nauwelijks onder lijden. Ze zijn net als paardenbloemen: bijna niet kapot te krijgen. Daarnaast zijn er kinderen die juist veel speciale aandacht nodig hebben. Deze ‘orchideeën’ zijn gevoeliger voor hun omgeving en kwetsbaarder.

Genetische component

Er is enig bewijs dat in de genen vastligt welke kinderen ‘paardenbloemen’ en ‘orchideeën’ zijn. Als je kijkt naar de gevolgen op de lange termijn voor deze kinderen, dan lijkt er dus een samenspel te zijn tussen het soort ‘bloem’ waarmee een kind vergeleken kan worden en de omgeving waarin het kind opgroeit. Het lijkt voor ‘paardenbloemen’ minder ernstige gevolgen te hebben als ze opgroeien in een psychologisch negatieve omgeving, terwijl zo’n omgeving bij ‘orchideeën’ voor blijvende psychische en gedragskundige problemen kan zorgen.

Positieve omgevingen

Orchideeën zijn dus gevoeliger voor negatieve omgevingen, maar gedijen juist weer des te beter in de juiste, positieve omstandigheden. Dit doen ze dan zelfs in hogere mate dan de ‘paardenbloemen’ in dezelfde positieve omgeving. Deze vaststelling heeft geleid tot onderzoek naar verschillende opvoedtechnieken bij deze twee soorten kinderen. Veel ouders voelen instinctief al aan dat opvoeding niet een kwestie is van ‘one size fits all’, maar dat het vaak beter werkt om de opvoeding aan te laten sluiten bij de eigenschappen van het kind.

WOMB project

Ook binnen WOMB project doen we iets met deze wetenschap. Wij onderzoeken bijvoorbeeld of de vroege omgeving waarin iemand is opgegroeid, invloed heeft op hoe deze persoon reageert op leefstijladvies. Het mag duidelijk zijn dat over dit boeiende onderwerp  het laatste onderzoek nog niet is uitgevoerd.

Discussie over… MELK. Wel of niet drinken?

Er zijn bepaalde voedingsmiddelen waar altijd discussie over is. Eén van deze producten is melk. De meningen lopen uiteen, van ‘melk is goed voor elk’ tot ‘melk zorgt voor botontkalking’. Moet je dat dagelijkse glas melk nu beter laten staan of is dat onzin en is melk gezond?

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat een verband tussen het drinken van melk en het risico op hart- en vaatziekten en kanker onwaarschijnlijk is. Daarnaast zou het drinken van melk samenhangen met een lager risico op darmkanker (per 200 gram melk per dag een 10% lager risico). Deze resultaten zijn afkomstig van meerdere grote onderzoeken waarvan de uitkomsten zijn gecombineerd. Onder meer op basis van deze onderzoeksresultaten worden in onze huidige voedingsrichtlijnen enkele porties zuivel per dag aanbevolen, waaronder melk.

Lees meer

Theatercollege over het vrouwenhart met Freek de Jonge en Prof. Dr. Piek (Hartcentrum AMC)

In dit theatercollege komen cardiologen Prof. dr. Jan Piek (AMC) en dr. Janneke Wittekoek (Heartlife Klinieken) aan het woord. Zij behandelen, met de nieuwste inzichten uit de wetenschap, het verschil tussen het vrouwenhart en het hart van de man. Daarnaast vertellen zij hoe je je hart kunt beschermen tegen hart- en vaatziekten en gezond ouder kunt worden. Ook komen Freek en Hella de Jonge spreken over o.a. de preventie van hartkwalen. Tot slot interviewt Freek zijn vrouw Hella over haar nieuwe boek ‘Hartschade’. Lees hier meer en bestel kaarten voor dit evenement.