2016-07-11 Vroeggeboorte baarmoeder

Te vroeg geboren kind: mogelijke gevolgen en risicofactoren

De gemiddelde zwangere vrouw bevalt na 38 weken. Maar in sommige gevallen wordt een kind (veel) te vroeg geboren. Wat zijn de gevolgen hiervan voor het kind? En is een vroeggeboorte te voorkomen?

Slapeloze nachten na de geboorte van je kind. Niet omdat de baby nog niet doorslaapt en ’s nachts nog voeding nodig heeft, maar omdat je je pasgeboren kindje in het ziekenhuis hebt moeten achterlaten. Dit is voor zo’n 2% van alle nieuwe ouders helaas de realiteit. In 1 op de 50 gevallen worden kinderen namelijk (veel) te vroeg geboren. Dit percentage lijkt misschien klein, maar deze te vroeg geboren kinderen zorgen wel voor bijna de helft van de babysterfte in Nederland.

Lichamelijke problemen

Te vroeg geboren (=prematuur, letterlijk “vóór de rijpheid”) kinderen zijn geboren onder de 37 weken. Met name de ernstig premature kinderen (32 weken of jonger) hebben speciale zorg nodig. Als het kind te vroeg de baarmoeder verlaat, zijn de organen nog onvoldoende ontwikkeld. Daardoor kan de verdere ontwikkeling van de organen verstoord raken, wat problemen op kan leveren. Deze kinderen zijn daarnaast meer vatbaar voor infecties.

Ontwikkeling hersenen

Een ernstig prematuur kind heeft niet alleen lichamelijke problemen. Ook de hersenen ontwikkelen zich anders, wat tot mentale problemen kan leiden. Deze kinderen hebben later bijvoorbeeld vaker last van psychiatrische stoornissen en gedragsproblemen,  maar ze hebben ook vaker problemen met zien, horen en leren. Natuurlijk is ieder kind anders en hoeft niet ieder te vroeg geboren kind hier later last van te krijgen. Belangrijk is het wel om het aantal te vroeg geboren kinderen zo  laag mogelijk te houden.


Oorzaken van vroeggeboorte

Tweelingzwangerschappen, infecties, diabetes en een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap vergroten de kans op een vroeggeboorte. Ook stress en leefstijlfactoren tijdens de zwangerschap (zoals roken, alcoholgebruik en drugsgebruik) verhogen de kans op vroeggeboorte. Maar in veel gevallen van vroeggeboorte is er geen duidelijke oorzaak aan te wijzen. Wat je dus als aanstaande moeder kunt doen om de kans op een vroeggeboorte zo klein mogelijk te maken, is een verstandige leefstijl aanhouden en stress zoveel mogelijk proberen te vermijden.

Wereldwijd

Vroeggeboorte komt wereldwijd voor. De meeste vroeggeboortes vinden plaats in Afrika en Azië: ruim 60% van alle vroeggeboortes wereldwijd. Er bestaat een groot verschil in overlevingskans van deze baby’s per land waarin het geboren wordt. In landen met een laag inkomen is ongeveer de helft van de ernstig premature baby’s overleden. Belangrijkste oorzaak van dit hoge sterftecijfer is slechtere zorg. In rijke landen overleven veel meer baby’s een vroeggeboorte. Maar ook in Europa kan de zorg voor te vroeg geboren kindjes altijd nog verbeterd worden. Onderzoek helpt, en ook de medische technieken om premature baby’s te helpen worden steeds geavanceerder. Wat zou het fijn zijn als de kleine hummeltjes snel naar huis kunnen. Liefst zónder problemen in hun ontwikkeling.

Vroeggeboorte

 

Bronnen:

Zeitlin et al. Use of evidence based practices to improve survival without severe morbidity for very preterm infants: results from the EPICE population based cohort. BMJ  2016;354:i2976

WHO. Preterm birth. Opgehaald van: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/

WHO. Born to soon. The global action report on preterm birth. http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/44864/1/9789241503433_eng.pdf?ua=1

 

LIFEstyle-onderzoek: “Zware vrouw die afvalt heeft minder vaak hormoonbehandeling nodig”

Vrouwen met ernstig overgewicht die enkele kilo’s afvallen, hebben een grotere kans op een zwangerschap zonder hormoonbehandelingen. Dat is een van de uitkomsten van het LIFEstyle-onderzoek, de voorloper van WOMB project. De studieresultaten zijn vandaag gepubliceerd in het toonaangevende wetenschappelijke blad New England Journal of Medicine.

In de LIFEstyle-studie van het UMC Groningen is onderzoek gedaan naar de invloed van gewichtsverlies op de zwangerschapskansen bij vrouwen met overgewicht en een verminderde vruchtbaarheid. Uit eerdere onderzoeken was al bekend dat vrouwen met ernstig overgewicht (obesitas) moeilijker zwanger worden en meer problemen ondervinden tijdens de zwangerschap. In de LIFEstyle-studie is onderzocht of een (beperkte) gewichtsafname gevolgen heeft voor de vruchtbaarheid. Aan het onderzoek deden bijna 600 vrouwen mee met een BMI van hoger dan 29.

Vruchtbaarheidsbehandelingen

Tijdens het onderzoek kreeg de helft van de deelnemers professionele leefstijlbegeleiding aangeboden gedurende een half jaar. Getrainde verpleegkundigen coachten de vrouwen en adviseerden hen over gezonde voeding met minder calorieën. De vrouwen vulden zelf de online Eetmeter van het Voedingscentrum in en hielden met behulp van een stappenteller hun bewegingspatroon bij. Het doel van de leefstijlbegeleiding was om vrouwen tenminste 5% van hun gewicht af te laten vallen. Na de leefstijlbegeleiding kregen de deelnemers vruchtbaarheidsbehandelingen aangeboden. De andere helft van de vrouwen (de controlegroep) kreeg direct vruchtbaarheidsbehandelingen aangeboden.

Vaker natuurlijk zwanger

De vrouwen uit de groep die leefstijlbegeleiding kreeg, vielen gemiddeld 4,4 kilo af in 6 maanden. 38% van de vrouwen lukte het om het streefpercentage van 5% gewichtsverlies te bereiken. Uiteindelijk kwam uit beide groepen een vergelijkbaar aantal kinderen voort binnen 24 maanden. Maar het percentage natuurlijke zwangerschappen in de groep die leefstijlbegeleiding kreeg was wél hoger: 26% versus 16 % in de controlegroep. De conclusie luidt dus dat de kans op het krijgen van een kind op zich niet groter is wanneer de vrouw enkele kilo’s afvalt. Wél is de kans groter dat er na afvallen een zwangerschap ontstaat op de natuurlijke manier, zonder vervelende en dure vruchtbaarheidsbehandelingen.

Vervolgonderzoek

De LIFEstyle-studie startte in 2009 onder leiding van gynecoloog dr. Annemieke Hoek (UMCG), binnen Consortium 2.0. van de Nederlandse Vereniging van Obstetrie en Gynaecologie. In totaal deden 23 ziekenhuizen in heel Nederland mee. Als vervolgstap gaat onderzocht worden of er methodes kunnen worden ontwikkeld die beter aansluiten bij de wensen van vrouwen waarvoor de leefstijlbegeleiding te zwaar of niet aantrekkelijk is.

WOMB project

Daarnaast is het consortium WOMB project een studie gestart naar de gezondheid op langere termijn van de deelnemende vrouwen en kinderen uit de LIFEstyle-studie. WOMB project staat onder leiding van professor T.J. Roseboom van het AMC, en is een samenwerking tussen diverse onderzoekers van het UMCG, VUMC en Wageningen Universiteit.

 

Zwaar kind voor moeder met overgewicht en hoge bloedsuikerspiegel

Moeders met (ernstig) overgewicht en een hoge bloedsuikerspiegel tijdens de zwangerschap, krijgen zwaardere baby’s. Dit is een opmerkelijke uitkomst van recent Engels wetenschappelijk onderzoek.

Het was al langer bekend dat obese moeders en moeders met diabetes zwaardere kinderen op de wereld zetten. Tot nu toe was alleen nog niet duidelijk of het gewicht van het kind ook direct samenhangt met het overgewicht of de diabetes-aandoening van de moeder. Deze nieuwe Engelse studie, uitgevoerd aan de universiteiten van Bristol en Exeter, lijkt te bevestigen dat dit verband er inderdaad is. Een andere uitkomst van het onderzoek is dat een hoge bloeddruk bij de moeder juist een tegenovergesteld effect heeft: (te) kleine baby’s.

Gezonde zwangerschap

Onderzoeksleider Rachel Freathy van de University of Exeter Medical School: “Te groot of te klein geboren worden brengt extra gezondheidsrisico’s met zich mee voor het pasgeboren kind. Een extreem hoog of laag geboortegewicht wordt daarnaast in verband gebracht met ziekten als diabetes type 2 op latere leeftijd. We wilden dan ook graag weten hoe moeders het geboortegewicht van hun kinderen precies beïnvloeden. Zo kunnen we vrouwen helpen bij het doorlopen van een gezonde zwangerschap en het aantal te licht en te zwaar geboren kinderen terugdringen.”

Betrouwbaar

Voor dit onderzoek werden genetische data gebruikt van ruim 30.000 gezonde vrouwen en hun baby’s, uit 18 verschillende studies. De Engelse onderzoekers menen dat hun resultaten erg betrouwbaar zijn omdat ze gebruik hebben gemaakt van de genetische methode. “Deze manier van onderzoeken is zeer betrouwbaar. Deze resultaten bewijzen het verband tussen gewicht, bloedsuikerspiegel en bloeddruk bij de moeder en geboortegewicht van het kind”, aldus mede-onderzoeksleider Jess Tyrrell.

Bron (Engels): MedicalXpress

 

 

Roken voor de zwangerschap

Kind heeft grotere kans op ‘piepende ademhaling’ bij meeroken moeder tijdens zwangerschap

Jonge kinderen hebben 10% meer kans op een piepende of raspende ademhaling als hun moeder tijdens de zwangerschap heeft meegerookt. Dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek onder bijna 28.000 moeders en hun kinderen in Europa. Piepende ademhaling (‘wheezing’) bij jonge kinderen wordt in verband gebracht met astmatische aandoeningen en een verminderde longfunctie op latere leeftijd.

Eerder onderzoek liet al zien dat rokende zwangere moeders eerder een astmatisch kind op de wereld zetten. Dit nieuwe onderzoek laat volgens de betrokken wetenschappers zien dat ook zwangere vrouwen die (ongewild) hebben meegerookt een vergrote kans hebben op een kind met ademhalingsproblemen. De kans op een baby of dreumes (jonger dan 2 jaar) met piepende ademhaling is zelfs 30% groter wanneer het kind na de geboorte wordt blootgesteld aan tabaksrook. Ondanks dat het onderzoek niet vertelt welke mate van meeroken precies het risico op wheezing vergroot, is volgens de onderzoekers wel bewezen dat een zwangere vrouw rokerige ruimtes waar mogelijk dient te mijden voor de gezondheid van haar ongeboren kind.

Moeders die tijdens de zwangerschap actief roken, berokkenen hun kind overigens de meeste schade. Roken tijdens de zwangerschap in combinatie met een rokerige omgeving na de geboorte, zorgt volgens dit onderzoek voor 73% meer kans op een piepende ademhaling bij baby’s en dreumesen.

Het advies aan (aanstaande) moeders en vaders:

  1. Rook niet tijdens de zwangerschap (nog beter: rook ook niet voorafgaand aan de zwangerschap)
  2. Vermijd rokerige ruimtes tijdens de zwangerschap
  3. Houd je kind weg uit rokerige ruimtes

 

 

 

2016-03-30 Zwanger hart en bloedvaten2

Zwangerschap: ultieme stresstest voor hart en bloedvaten

Een nog ongeboren kind moet in de baarmoeder van genoeg voedingsstoffen en zuurstof worden voorzien. Daarom past de natuur de bloedsomloop van de moeder aan. Capaciteit en prestaties van hart en bloedvaten nemen enorm toe. Een zwangerschap wordt wel de stress-test voor vrouwelijke hart en bloedvaten genoemd. Slaagt de stresstest, dan is de kans groot dat moeder en kind het tijdens en na de zwangerschap goed maken. Faalt de stress-test, dan is het risico op complicaties groot. De belangrijkste cardiovasculaire veranderingen van bij de zwangere vrouw op een rij.

Hartprestatie stijgt
De hoeveelheid bloed die het hart per minuut rondpompt, neemt fors toe tijdens de zwangerschap. Deze ‘hartprestatie’ kan oplopen tot bijna anderhalf keer de normale hoeveelheid per minuut! De  grootste stijging vindt plaats tijdens de eerste weken van de zwangerschap.

Hartfrequentie stijgt
Het aantal hartslagen per minuut neemt tijdens een normale zwangerschap geleidelijk toe. Het gemiddelde aantal slagen per minuut is het hoogst aan het einde van de zwangerschap. Denk daarbij aan 20 tot 25 procent hoger dan normaal. Dit betekent dat het moederhart ongeveer 10 tot 20 keer per minuut vaker klopt.

Bloeddruk daalt
Ondanks de toename van hartprestatie en hartfrequentie dalen de onder- en bovendruk tijdens de eerste twee trimesters van de zwangerschap. Dit wordt onder andere veroorzaakt door het verwijden van de bloedvaten in de armen en benen.
De grootste daling van de bloeddruk vindt vroeg in de zwangerschap plaats en komt tot het laagste punt tijdens het tweede trimester.  In het laatste trimester begint de bloeddruk weer langzaam te stijgen, maar blijft als het goed is onder het niveau van voor de zwangerschap.

Hart wordt groter
Doordat er tijdens de zwangerschap meer van het vrouwenhart gevraagd wordt, past de structuur van het hart zich ook tijdelijk aan. De vier holtes van het hart worden iets groter en de spierwanden iets dikker.  Hierdoor kan er met één keer ‘kloppen’ meer bloed worden rondgepompt.

Bloed stolt sneller
Tijdens de zwangerschap stolt het bloed van een vrouw sneller. Dit heeft een beschermend effect  tegen veel bloedverlies tijdens de bevalling. Zo vergroot de natuur de kans op overleven van zowel moeder als kind.

De bovenstaande veranderingen treden allemaal op tijdens een gezonde zwangerschap. Er zijn echter ook voorbeelden waarbij de aanpassing doorslaat of minder goed uitpakt. Zo geeft  een snellere bloedstolling ook een toegenomen kans op een bloedstolsel wanneer we dit eigenlijk niet willen. Hierdoor kan bijvoorbeeld een trombosebeen ontstaan.


 

Gebruikte bronnen voor dit artikel:

Monika Sanghavi and John D. Rutherford. Cardiovascular Management in Pregnancy: Cardiovascular Physiology of Pregnancy. Circulation, 2014; 130:1003-1008
Hunter S, Robson SC. Adaptation of the maternal heart in pregnancy. British Heart Journal, 1992;68:540–543
Kamp Peters, MGAJ Wouters, I Nováková, EAP Steegers. Diepe veneuze trombose tijdens zwangerschap en kraambed. H&W, 2009.
Uptodate. Maternal cardiovascular and hemodynamic adaptations to pregnancy

 

Veel vis tijdens zwangerschap: eerder snelgroeiende baby en te zware kleuter