Berichten

Jojo-effect

Afvallen? Herken eerst de emo-eter, lijner of gelegenheids-eter in jezelf!

Afvallen is vaak niet alleen maar een kwestie van andere of minder voeding nemen. Verschillende factoren beïnvloeden ons eetgedrag, waaronder onze eigen persoonlijkheid. Herken de emotionele eter, de lijngerichte eter of de externe eter in jezelf. Diëten voordat je jouw eigen psychologische eetfactoren kent, heeft namelijk weinig zin.

Eerder dit jaar schreef ik het eerste blog over omgevingsfactoren die ons eetgedrag enorm kunnen beïnvloeden. Nu ga ik het hebben over de invloed van persoonlijke (psychologische) factoren op ons eetgedrag. Je kunt namelijk ook gezonder eten door ook je eetgedrag aan te passen in plaats van alleen te letten op de hoeveelheid of de soort voeding. Er wordt onderscheid gemaakt tussen drie soorten eetgedrag: emotioneel, lijngericht en extern. Wat is het verschil tussen de verschillende soorten eetgedrag? En hoe beïnvloeden ze de voedingskeuzes die je maakt?

Emotionele eters

Emotionele eters laten hun eetgedrag sterk beïnvloeden door hun stemming. Dit kan betekenen dat ze of meer of juist minder gaan eten als ze zich gelukkig, nerveus, boos, alleen, verdrietig of bijvoorbeeld gestrest voelen. Simpelweg calorieën tellen en het volgen van een dieet is voor hen meestal niet voldoende om af te vallen..

Ben jij een emotionele eter? Dan zal je misschien herkennen dat je best wel weet dat je eetgedrag niet gezond is, maar het hem juist zit in het afleren van het aangeleerde gedrag. Dit heeft niets te maken met kennis over eten en kan knap lastig zijn. De wil om af te vallen of om het eetgedrag aan te pakken is vaak groot bij emotionele eters. Ze worden echter vaak onterecht bestempeld als ‘zwak’ of als mensen die ‘onvoldoende doorzettingsvermogen’ hebben. Als je vaak meer of minder eet door dezelfde emotie is het belangrijker om de oorzaak van die emotie aan te pakken dan je voedingspatroon aan te passen.

Emotionele eterLijngerichte eters

Zoals de naam al zegt, volgen lijngerichte eters vaak een dieet. Ze letten voortdurend op de calorieën of op hoe gezond (en vooral: hoe calorie-arm) hun voeding is. Daarnaast wordt eten vaak  ingedeeld in goed of slecht, of gezond en ongezond. Lijngerichte eters hebben zichzelf vaak strenge regels opgelegd. Deze strenge regels werken veelal averechts: als het niet lukt om de regels te handhaven, ontstaat een schuldgevoel dat gepaard kan gaan met veel frustratie. Op het moment dat er toch wordt toegegeven aan alle verleidingen, wordt de controle volledig losgelaten en kunnen lijngerichte eters juist doorschieten naar de andere kant.

Lijngerichte eters hebben vaak veel kennis over eten en zijn goed op de hoogte van de nieuwste dieettrends. Door hun vele lijnpogingen hebben zij vaak een vertraagde stofwisseling en minder spiermassa. Omdat hun lichaam meestal te weinig energie binnenkrijgt, worden er spieren afgebroken. Op het moment dat lijngerichte eters weer normaal gaan eten, is de stofwisseling nog steeds vertraagd en komen ze daardoor weer razendsnel aan. Dit zorgt voor een vicieuze cirkel van opnieuw lijnen tot en met opnieuw aankomen.

Ben jij een lijngerichte eter? Dan is het belangrijk om weer ontspannen met eten om te leren gaan. Je moet weer zelf leren voelen wanneer je genoeg hebt gegeten, maar ook kunnen genieten van eten wanneer je echt trek hebt. Zo wordt eten weer iets waar je plezier aan kunt beleven.

Externe eters

Bij externe eters spelen hun emoties geen rol. Zij eten vooral als ze eten zien. Externe eters worden ook wel ‘gezelligheidseters’ of ‘gelegenheidseters‘ genoemd. Externe prikkels zijn leidend in hun eetgedrag. Een voorbeeld van een externe prikkel is de voortdurende beschikbaarheid van eten, bijvoorbeeld langs de snelweg of op het station. Dit maakt het voor externe eters erg moeilijk om controle te houden over hun eigen eetgedrag.

Het lastig controle kunnen houden over eetgedrag is mede een gevolg van de ‘obesogene’ omgeving waarin we leven: een omgeving die mensen stimuleert om vooral te véél te eten en daarnaast te weinig te bewegen.

Ben jij een externe eter? Eet dan op vaste tijdstippen of vaste momenten. Eten dat je erg verleidelijk vindt kun je maar beter niet in huis halen, de kans is namelijk groot dat je het opeet. Vraag jezelf af of je wel echt honger hebt op het moment dat je graag iets wilt gaan eten. Ga niet met een hongergevoel boodschappen doen: eet bijvoorbeeld wat fruit of een boterham voordat je de deur uit gaat. Krijg jij altijd onderweg naar huis trek? Leg dan al een gezonde snack in de auto klaar om op te eten.

In mijn vorige blog over dit onderwerp staan meer tips voor de externe eter om eet-prikkels in de omgeving aan te passen.

Gelegenheidseter

Wat kan ik hier nu mee?

Iedereen ziet waarschijnlijk wel een beetje van elk type eter in zichzelf terug. Vaak vertegenwoordig je een mix van de verschillende types. Je kunt voor jezelf een dagboek bijhouden en daarin niet alleen opschrijven wat je die dag hebt gegeten, maar ook wanneer, waar, met wie, hoe je je voelde op het moment dat je aan het eten was en of je echt honger had. Zo kun je kijken of je een bepaald type eter bij jezelf kunt herkennen en daar dan extra rekening mee houden.

Of lijnen succesvol uitpakt, heeft veel te maken met het type eter dat je bent. Vaak kunnen externe eters met een aantal kleine veranderingen in hun eetgedrag succesvol afvallen. Voor emotionele eters is het probleem vaak complexer. Voor hen is het beter om eerst naar een psycholoog of psychotherapeut te gaan, om zo met de emoties om te leren gaan (emotie-regulatietherapie), in plaats van naar een diëtist.

Als je één type eetgedrag sterk bij jezelf herkent, hier veel last van hebt of niet goed weet hoe je dit zelf op moet lossen, zoek dan hulp bij een professional, zoals een diëtist of psycholoog. Het is dan vaak niet een kwestie van een paar kleine aanpassingen die je zelf kunt doen. Het is fijn om hierbij hulp te krijgen zodat je het niet helemaal alleen hoeft te doen. Kijk voor een gezonder voedingspatroon dus niet alleen naar de invloed van de omgeving, maar kijk ook wat voor type eter je bent en hoe veranderingen in je dieet de beste kans van slagen hebben. Succes!