Berichten

Wat bijna niemand nog weet over hart- en vaatziekten bij vrouwen…

Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer 1 in Nederland. Bij vrouwen worden hart- en vaatziekten vaak niet op tijd herkend. Er zijn belangrijke verschillen tussen mannen en vrouwen bij deze ziekte. Hoe zit dat nou?

Het beeld dat vooral mannen lijden – en overlijden- aan hart- en vaatziekten is onjuist. Integendeel: er sterven juist meer vrouwen dan mannen aan deze ziekte. Elk jaar overlijden 21.000 vrouwen aan een hart- of vaatziekte: zo’n 57 per dag. En een kwart van alle vrouwen overlijdt aan deze ziekte. Vrouwen zijn gemiddeld wel ouder als ze last krijgen van hart- en vaatziekten dan mannen. Veel cijfers en feiten zijn te bekijken in het cijferboek van de Nederlandse Hartstichting.

Een aantal weetjes op een rij over vrouwen en hart- en vaatziekten.

  • Vrouwen die bepaalde zwangerschapscomplicaties hebben gehad, zoals hoge bloeddruk of suikerziekte, hebben op latere leeftijd een groter risico om hart- en vaatziekten te krijgen.
  • Bij vrouwen wordt een hartaanval niet altijd meteen herkend, omdat vrouwen vaker klachten hebben die niet typisch bij een hartaanval horen.
    Dit zijn bijvoorbeeld:
    a. Een onrustig/angstig gevoel
    b. Moeheid
    c. Duizeligheid
    d. Pijn tussen de schouderbladen, of in de bovenbuik, kaak, nek of rug
    e. Kortademigheid

  • Vrouwen die voor hun 40e levensjaar al in de overgang zijn gekomen, lopen meer risico op het krijgen van hart- en vaatziekten.
  • Vrouwen kunnen overgangsklachten verwarren met hartklachten, waardoor hart- en vaatziekten niet altijd worden herkend en op tijd behandeld worden.
  • In het hart ontwikkelt de ophoping van allerlei stoffen, waaronder cholesterol, zich anders bij vrouwen. Bij vrouwen is deze ophoping vaker in de kleine bloedvaten van het hart, terwijl dit bij mannen vaker in de grotere bloedvaten van het hart gebeurt.
  • Vrouwen lijken voor de overgang beschermd te zijn voor hart- en vaatziekten. Als je kijkt naar mensen die ouder dan 70 zijn, komen hart- en vaatziekten vaker bij vrouwen voor dan bij mannen. Bij mannen komt een hoog cholesterol gehalte of hoge bloeddruk op jongere leeftijd voor, in vergelijking met vrouwen, die hier vaak pas na de overgang mee te maken krijgen.

 

Meer onderzoek nodig

Wetenschappelijk onderzoek naar deze verschillen tussen mannen en vrouwen is erg belangrijk om de zorg voor vrouwen te kunnen verbeteren. Het lijkt er op dat we het herkennen van bepaalde hart- en vaatziekten en de behandeling van deze ziekten niet op eenzelfde manier kan voor mannen en vrouwen. Binnen het WOMB-project onderzoeken wij of vrouwen met overgewicht, gezondere hart- en vaten hebben als zij gezonder zijn gaan eten, en meer zijn gaan bewegen in de periode voorafgaand aan vruchtbaarheidsbehandelingen en een eventuele zwangerschap. We denken dat vrouwen in deze periode extra gevoelig zijn voor advies over hun gezondheid, en we daarmee de gezondheid van hun hart- en vaten op lange termijn kunnen verbeteren.

Type-D-persoonlijkheid: “negatieve binnenvetter” heeft meer kans op hart- en vaatziekten

Wist je dat karakter mede bepaalt hoe groot de kans is op het krijgen van hart- en vaatziekten? Zo hebben mensen met de zogenaamde Type-D-persoonlijkheid meer kans op hart- en vaatziekten. Maar wat voor iemand is dat, een Type-D-persoonlijkheid?

Behalve het beschrijven van mensen aan de hand van persoonlijkheidstrekken zoals “verlegen” of “spontaan”, kan je ook een profiel opstellen van mensen met een combinatie van bepaalde persoonlijkheidstrekken.  In de jaren vijftig van de vorige eeuw is dit voor het eerst gedaan door de cardioloog Meyer Friedman.

Type-A-persoonlijkheid

Friedman zag op de afdeling cardiologie veel mensen met wat hij noemde ‘Type A-persoonlijkheid’: ambitieuze, opvliegende, ongeduldige mensen die vaak worden omschreven als ‘workaholics’. De tegenhanger van de Type-A-persoonlijkheid was volgens Friedman de Type- B-persoonlijkheid. Deze mensen ervaren juist minder stress, zijn geduldiger en richten zich minder op ‘haasten’ of ‘de beste zijn’.

Negatieve emoties

Uit later onderzoek bleek de verdeling van Friedman in Type-A en Type-B iets te simpel: vooral negatieve emoties konden met hart- en vaatziekten in verband worden gebracht. Al snel volgde een nieuwe persoonlijkheid: Type-D.

Type-D-mensen ervaren veel negatieve emoties (somberheid, piekeren, vaak geïrriteerd zijn) en praten hier niet over met andere mensen vanwege sociale geremdheid. Dit laatste betekent dat je het lastig of zelfs vervelend vindt om een gesprek met iemand aan te knopen. Eigenlijk zijn mensen met Type-D-persoonlijkheid dus ambitieuze maar ook negatief gestemde binnenvetters.

Vaker hart- en vaatziekten

Vervolgens werd bekeken welke mensen hoog scoorden op een vragenlijst over Type D-persoonlijkheid. En inderdaad, deze groep bleek opvallend vaak last te hebben van hart- en vaatziekten. Daarnaast werd onderzocht of mensen die al hart- en vaatziekten en Type-D-persoonlijkheid hadden, eerder een hartaanval kregen dan mensen met hart- en vaatziekten zónder Type-D-persoonlijkheid. Dit bleek inderdaad het geval. Uit dit onderzoek kan je opmaken dat Type-D-persoonlijkheden een kwetsbare groep zijn.

Type-D-onderzoek bij WOMB

Wat nu te doen? Misschien kunnen we mensen met Type D-persoonlijkheid een bepaalde therapie aanbieden waardoor ze beter leren omgaan met negatieve emoties en het uiten hiervan. Hopelijk draagt dat ook bij aan hun gezondheid later in het leven. Binnen WOMB project onderzoeken we ook of Type-D-persoonlijkheid een voorspeller is van wel of niet succesvol afvallen. We hopen de invloed van persoonlijkheidstype op gezondheid niet alleen beter in kaart te krijgen, maar gaan ook zoeken naar oplossingen.

Waarom de eerste 1000 levensdagen belangrijk zijn voor hart én hoofd

Vorige week hield de Hersenstichting haar Publieksdag in Utrecht. Daar heb ik verteld over het belang van een goede start in de eerste 1000 dagen van het leven: vanaf de bevruchting tot het derde levensjaar. Een goed, gezond begin zorgt niet alleen voor een betere gezondheid van hart- en bloedvaten, maar heeft ook een positief effect op de hersenen.

Lees meer

2016-08-03 Tessa Roseboom

WOMB project op BBC Radio over de Hongerwinter en het belang van een goede start

BBC Radio besteedde op zondag 29 juli aandacht aan het belang van een goede start voor kinderen. In de uitzending kwam professor Tessa Roseboom – coördinator van WOMB project – aan het woord. Zij deed eerder onderzoek naar de gezondheid van baby’s die werden geboren rond de Hongerwinter.

Dat onderzoek heeft laten zien dat wat moeders eten tijdens de zwangerschap een belangrijke en blijvende invloed heeft op de gezondheid van hun kinderen. “Niet zo verwonderlijk als je bedenkt dat in de eerste paar weken van de zwangerschap alle organen worden aangelegd”, vertelde Roseboom op de Britse radiozender. “In de eerste 12 weken van de zwangerschap worden alle organen aangelegd, en daarmee leg je in feite de basis voor de latere gezondheid.  Het hart, de longen, de lever waarmee je geboren wordt, daar zal je het de rest van je leven mee moeten doen. Als de moeder gezond eet, zal ze daarmee haar kind een goede start geven”.

Het Hongerwinteronderzoek liet zien dat kinderen die in de allervroegste fase van hun leven (nog vóór de geboorte) werden ondervoed, als volwassene vaker hart- en vaatziekten hadden. Tijdens de aanleg van het hart was de moeder door de Hongerwinter ondervoed, en kon ze dus niet de beste bouwstenen aanleveren voor haar kind. Met alle gevolgen van dien voor de gezondheid van dat hart tientallen jaren later.

“Kunnen we nu nog wat met het Hongerwinteronderzoek in een tijd waarin juist overgewicht vaak het probleem is”, vroeg de BBC-interviewer zich af? Roseboom: “Zeker! Door dit onderzoek weten we hoe belangrijk de allereerste fase van de zwangerschap is. Met ons huidige onderzoek, WOMB project, willen we nagaan of het verbeteren van de leefstijl van vrouwen voor de zwangerschap de gezondheid van twee generaties kan verbeteren.”

Luister het interview met Tessa Roseboom op de website van de BBC: klik hier.

2016-01-18 Kwaliteit van leven

Vrouwenhart ‘breekt’ vaker dan mannenhart, maar de symptomen zijn anders

Van iedere honderd vrouwen die overlijden, sterven er maar liefst 27  aan de gevolgen van hart- en vaatziekten. Voor mannen ligt dit getal op 26. Het idee dat hart- en vaatziekten typische mannenziekten zijn, is dus achterhaald. Wel zijn er verschillen tussen hoe de man het ‘aan z’n rikketik’ heeft en hoe dit bij de vrouw gaat. Over deze verschillen wordt gelukkig wel steeds meer duidelijk.

In de westerse wereld zijn hart- en vaatziekten één van de belangrijkste veroorzakers van leed en sterfte. Onder hart- en vaatziekten verstaan we een scala van aandoeningen aan het hart of aan bloedvaten. De meest bekende zijn het plotselinge hartinfarct of  beroerte. Hart- en vaatziekten ontstaan echter niet plots. Het is een chronische ziekte met soms een abrupt en tragisch einde.

Mannenziekte?

In 27% van de gevallen is de doodsoorzaak bij vrouwen een hart- en vaatziekte. Bij mannen ligt dit percentage op 26%. Ondanks de heldere boodschap van deze cijfers leeft bij veel mensen nog altijd de gedachte dat mannen meer risico lopen op hart- en vaatziekten. Lange tijd werd er namelijk veel meer onderzoek gedaan naar hart- en vaatziekten bij mannen. Er is dus veel meer bekend over deze ziekte bij mannen dan bij vrouwen.

Verschillende klachten

Het goede nieuws is: in de afgelopen jaren is er nationaal en internationaal meer aandacht gekomen voor geslacht-specifiek onderzoek naar hart- en vaatziekten. Hieruit is gebleken dat er grote verschillen zijn tussen mannen en vrouwen in het moment van ontstaan, verloop en de klachten van hart- en vaatziekten.

  • Hart- en vaatgerelateerde problemen tijdens de zwangerschap zijn bijvoorbeeld een risico voor het ontstaan van hart- en vaatproblemen later in het leven van een vrouw.
  • Hartklachten worden vaak verward met overgangsklachten.
  • Vrouwen hebben over het algemeen op latere leeftijd last van hart- en vaatziekten dan mannen; zij overlijden gemiddeld 6 jaar later.
  • Vrouwen hebben in verhouding vaker een beroerte of hartfalen, terwijl mannen eerder worden getroffen door een hartinfarct.

Symptomen van een hartinfarct bij vrouwen

Om hart- en vaatziekten te voorkomen, is het herkennen van mogelijke klachten die wijzen op hart- en vaatziekten belangrijk. Gezien het brede scala aan hart- en vaatziekten voert het te ver alle verschillen te bespreken, maar uit onderzoek is gebleken dat een van de belangrijkste acute redenen van sterfte een duidelijk verschil in klachtenpatroon kent: het hartinfarct.  Hieronder een afbeelding van de symptomen van het hartinfarct, specifiek voor vrouwen. Veel klachten kunnen ook wijzen op griepverschijnselen. Juist daar gaat het vaak mis, want een hartinfarct wordt bij de vrouw niet zelden verward met een stevige griep, of stressklachten. Een vrouw die langere tijd een of een aantal van deze klachten heeft, doet er zeker goed aan een dokter te bezoeken en deze te wijzen op de mogelijkheid van een hartinfarct!

2016-06-08 Klachtenpatroon vrouwen bij hartproblemen

 

 

 

Gebruikte bronnen voor dit artikel:

[1] Go AS, Mozaffarian D, Roger VL, Benjamin EJ, Berry JD, Blaha MJ, et al. Heart disease and stroke statistics—2014 update: a report from the American Heart Association. Circulation2014;129:e28-292.

[2] Hartstichting brochure; de verschillen tussen mannen en vrouwen;

[3] NVOG richtlijn: Cardiovasculair risicomanagement na een reproductieve aandoening.

[4] Hartcheck.nl/vrouwen/

 

Stress hart- en vaatziekten

Waarom STRESS zo slecht is voor hart en bloedvaten

Stress heeft een negatieve invloed op hart en bloedvaten. Het lichaam maakt dan stofjes aan die zorgen voor een snellere hartslag en hogere bloeddruk. Bij sommige mensen kan langdurige stress zorgen voor serieuze klachten aan hart en bloedvaten.

Van bepaalde leefstijlen weten we al heel lang dat ze negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid van je hart, denk bijvoorbeeld aan ongezond eten. Iedereen kan zich wel een voorstelling maken van het effect van te veel (verzadigd) vet en ongezond eten op je bloedvaten en hart: vet zorgt voor meer cholesterol in hart en bloedvaten en daarvan kunnen de vaatwanden dichtslibben.
Maar het proces van stress naar lichamelijke klachten is lastiger voor te stellen. Toch is stress bepaald niet minder gevaarlijk dan vet. Het is wetenschappelijk bewezen dat de stofjes die je lijf aanmaakt tijdens plotselinge of langdurige stress, behoorlijk slecht zijn voor je hart en bloedvaten.

Plotselinge stress

Iedereen heeft wel eens last van stress. Je bent bijvoorbeeld onderweg in de auto en er steekt ineens een fietser over, je kan nog nét op tijd stoppen. Op zo’n moment voel je je hart bonzen, je spieren spannen zich aan en je pupillen verwijden.  Dat is de vecht- of vluchtreactie van je lichaam. Deze is nodig om te overleven in situaties met écht gevaar: snel wegrennen, remmen, gillen, vechten of op een andere instinctieve manier reageren. Stress in echt gevaarlijke situaties, zoals wanneer je bijna aanrijdt met de auto, is niet te voorkomen. Sterker: stress kan in dat soort situaties jouw leven – of dat van een ander-  redden. Bovendien heb je niet zelf in de hand wanneer iemand besluit ineens de straat over te steken.

Langdurige spanning

Maar veel andere oorzaken van stress zijn wél te beïnvloeden. Denk bijvoorbeeld aan mentale spanning die langdurig speelt in je leven, zoals stress op je werk of thuis. Je hebt het elke dag erg druk en je probeert om aan alle verwachtingen te voldoen. We weten dat ook langdurige spanning slecht is voor je hart en vaten. Dit komt door vrijwel dezelfde stofjes die je lichaam bij plotselinge stress razendsnel aanmaakt.

Gezonder met ontspanningsoefeningen

Er bestaan allerlei adem- en ontspanningsoefeningen waarmee stress die langdurig speelt kan worden verminderd. Het lijkt er op dat mensen die regelmatig ontspanningsoefeningen doen, op latere leeftijd een lager risico hebben op hart- en vaatziekten.

Vrouwen lopen meer gevaar

Voor vrouwen kan het extra belangrijk zijn om stress te verminderen, want het lichaam van een vrouw gaat anders om met stress. Bij vrouwen zie je dat er minder zuurstof naar het hart toe stroomt, en het bloed kan klonteren als reactie op mentale stress. Terwijl bij mannen de bloeddruk vooral hoger wordt en de hartslag omhoog gaat.

Stressonderzoek WOMB project

Omdat we willen begrijpen waar de verschillen in de reactie op stress tussen mannen en vrouwen vandaan komt, en wat de gevolgen hier precies van zijn, is het belangrijk om hier onderzoek naar te doen. Binnen het WOMB project ga ik onder andere kijken naar de gevolgen van het veranderen van leefstijl op stress bij vrouwen. Zo hopen we een bijdrage te kunnen leveren aan minder hart- en vaatziekten bij zowel moeder als kind!