Berichten

2016-10-31-etikettering-stoplicht-groot-brittannie

Het ‘vinkje’ is terecht afgeschaft. Maar wat moet er voor in de plaats komen?

COLUMN VAN VOEDINGSKUNDIGE MATTY KARSTEN – De minister schaft het ‘Ik Kies Bewust-vinkje’ op voedingsmiddelen af. Ongeveer tien jaar geleden werd het vinkje ingevoerd, maar een succes werd het nooit.Wat mij betreft is de afschaffing van het vinkje terecht. De vraag is nu wel: moet er iets anders voor in de plaats komen en, zo ja, wat dan?

Waar stond ‘het vinkje’ voor?
Om als fabrikant van een voedingsmiddel een vinkje op je product te mogen afdrukken, moest dat product aan een aantal criteria voldoen. Het doel was om het aanbod aan voedingsmiddelen minder zoet (minder toegevoegde suikers), zout en vet (minder ongezonde vetten) te maken. Doel: meer gezonde producten in de schappen. Daarnaast wilde de Stichting Ik Kies Bewust het voor de consument makkelijker maken om binnen iedere productgroep een gezondere keuze te maken. Producten met een vinkje stonden voor een ‘betere keuze’ binnen een bepaalde productgroep. Er waren twee soorten vinkjes: het vinkje met een groene cirkel voor een ‘betere keuze’ op gezonde basisproducten en het vinkje met de blauwe cirkel voor een ‘betere keuze’ binnen de niet-basisproducten, zoals bijvoorbeeld tussendoortjes.

Verwarring bij de consument
Dit laatste zorgde juist ook voor verwarring in de supermarkt omdat het vinkje ook op niet-basisproducten terug te vinden was, als bijvoorbeeld tussendoortjes of frituurolie. Producten die dus niet heel gezond zijn, maar volgens het vinkje wel een ‘betere keuze’ binnen de productgroep. De Consumentenbond deed in maart van dit jaar al een onderzoek naar het vinkje onder meer dan 1000 panelleden. Hier uit kwam dat er veel onduidelijkheid is rondom het doel van het vinkje en het maken van gezondere voedselkeuzes op basis van dat logo.

Het vinkje stond niet op alle voedingsmiddelen
Naast de onduidelijkheid voor de consument over de betekenis van het vinkje, is het ook verwarrend dat het logootje niet op alle voedingsmiddelen staat. Dit komt omdat levensmiddelenfabrikanten moeten betalen om het vinkje op hun product te mogen zetten. Het zijn dan ook met name producten van Unilever, Friesland Campina en Albert Heijn die de vinkjes op hun producten hebben staan. Hierdoor is het voor consumenten niet duidelijk hoe ze soortgelijke producten zonder vinkje moeten beoordelen.

App als alternatief voor het vinkje
Het vinkje zal in Nederland opgevolgd worden door een app die in de loop van volgend jaar wordt ingevoerd. Hiermee krijgen consumenten toegespitste informatie over producten te zien, zoals bijvoorbeeld extra informatie voor mensen met allergieën of een hoog cholesterol. Omdat hiermee nog steeds niet in één oogopslag te zien in wat er in het product zit verwacht ik dat dit systeem niet voor veel verheldering zal zorgen.

Op naar één duidelijk systeem: het stoplichtensysteem
Er moet één duidelijk systeem komen dat wordt ingevoerd voor álle voedingsmiddelen die in Nederland verkrijgbaar zijn. Een voorbeeld van een duidelijk systeem waarmee in één oogopslag te zien is hoe een product scoort (laag/gemiddeld/hoog) ten aanzien van vet, suiker, zout en calorieën is het stoplichtensysteem dat in Engeland is ingevoerd. Hiermee is ook gelijk te zien hoeveel procent je met een portie van dit product binnen krijgt ten opzichte van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid.

De reden waarom zo’n stoplichtensysteem nog niet is ingevoerd in Nederland of in de rest van de EU is omdat dit door het Europees parlement moet worden goedgekeurd. Er zijn een aantal levensmiddelenbedrijven die binnen het Europees parlement de invoer hiervan al meerdere keren hebben tegengehouden. Om de onduidelijkheid te stoppen en consumenten eerlijk voor te lichten over wat ze eten moeten alle partijen samenwerken. En als dit niet gebeurt, dan is het wellicht goed om als overheid een standpunt in te nemen en de informatie op onze voedingslabels niet langer af te laten hangen van vrijwilligheid. Laten we ons met zijn allen hard maken voor een duidelijk systeem waaraan álle producten en fabrikanten verplicht mee doen. Alleen zo kunnen we werkelijk inzicht krijgen in wat we eten.

12 miljoen euro extra naar onderzoek medische verschillen tussen mannen en vrouwen