Tags Archivesstress

This is a unique website which will require a more modern browser to work!

Please upgrade today!

Stress en zwangerschap (1): Introductie

Over het algemeen wordt de periode van zwangerschap door velen als iets heel positiefs en feestelijks ervaren. Er gaat vaak een langverwachte wens in vervulling en er is nieuw leven op komst. Helaas is er ook een flink aantal vrouwen bij wie de zwangerschap juist gepaard gaat met gevoelens van stress, angst of somberheid. De komende weken zal onderzoeker Laura Bleker dieper ingaan op dit thema op het WOMB blog. Wat zijn mogelijke oorzaken, wat zijn de gevolgen voor de gezondheid van moeder en kind, en wat kun je eraan doen?

Stress is een zeer breed begrip, en kan variëren van algemene dagelijkse stressvolle gebeurtenissen (je sleutels kwijt, een belangrijke presentatie houden, in de file staan), tot aan depressiviteit (aanhoudende somberheid, geen plezier meer kunnen ervaren). In wetenschappelijk onderzoek naar stress worden verschillende soorten stress onderscheiden. Onder de noemer ‘stress’ wordt soms dan ook verwezen naar dagelijkse stressvolle gebeurtenissen, soms naar angst- of paniekgevoelens, en soms naar depressieve klachten. Een aparte categorie is de ‘zwangerschaps-specifieke stress’. Dit zijn gevoelens van stress die te maken hebben met de zwangerschap, en dus alleen bij zwangeren voorkomen (je zorgen maken dat het ongeboren kind een aandoening heeft, angst voor de bevalling). Deze termen zullen in de blogs dan ook vaker gebruikt worden.

Stress tijdens de zwangerschap

Voor veel vrouwen is het beleven van een zwangerschap een mooie en bijzondere ervaring. De positieve zwangerschapstest, het kloppende hartje op de echo en de eerste schopjes. Er wordt dan ook door velen zeer positief gereageerd op jou; iedereen is blij voor je en feliciteert je met de zwangerschap. Helaas zijn niet alle vrouwen die zwanger zijn ook positief en blij gestemd. Uit recent onderzoek onder Nederlandse zwangeren is gebleken dat klachten van depressie en angst vrij vaak voorkomen. In de vroege zwangerschap ervaart 5.4% van de zwangere vrouwen gevoelens van depressiviteit, en in de late zwangerschap stijgt dit percentage tot 10%. Voor angstgevoelens rapporteren zelfs 17.9% van de zwangere vrouwen een verhoogde score in de vroege zwangerschap, tegenover 14.2% van zwangeren in de late zwangerschap.1

Risicofactoren

Wat onderscheidt nu de zwangere vrouwen met deze stressklachten van zwangere vrouwen die hier minder last van hebben? Dit is een vraag die wetenschappers al lang bezighoudt, ook omdat er nog maar weinig bekend is over de daadwerkelijke oorzaak van bijvoorbeeld depressie. Wel bleek uit het hierboven al genoemde onderzoek dat vrouwen die angst, of depressieve klachten ervaren tijdens de zwangerschap vaker lager opgeleid zijn, al eerder een bevalling hebben doorgemaakt, al eens eerder depressief waren, ernstige misselijkheids- en/of vermoeidheidsklachten ervaren, minder bewegen en negatieve levensgebeurtenissen hebben meegemaakt. Ook hebben deze vrouwen vaker een niet-Nederlandse achtergrond en zijn zij vaker alleenstaand. Daarbij hebben vrouwen waarbij de zwangerschap niet gewenst is, of waarbij het lang duurde voor de zwangerschap tot stand kwam, ook een hoger risico op het ontwikkelen van symptomen van angst en depressie. De onderzoekers concluderen dan ook dat het van groot belang is om deze vrouwen tijdelijk op te sporen, om ze een passende behandeling te kunnen bieden.1

Het volgende artikel van Laura Bleker in deze serie zal dieper ingaan op de gevolgen van stress tijdens de zwangerschap voor de baby en het opgroeiende kind.


 

Gebruikte bronnen voor dit artikel:

  1. van de Loo KFE, Vlenterie R, Nikkels SJ, et al. Depression and anxiety during pregnancy: The influence of maternal characteristics. Birth. 2018;45(4):478-489. doi:10.1111/birt.12343.

 

Waarom STRESS zo slecht is voor hart en bloedvaten

Stress heeft een negatieve invloed op hart en bloedvaten. Het lichaam maakt dan stofjes aan die zorgen voor een snellere hartslag en hogere bloeddruk. Bij sommige mensen kan langdurige stress zorgen voor serieuze klachten aan hart en bloedvaten.

Van bepaalde leefstijlen weten we al heel lang dat ze negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid van je hart, denk bijvoorbeeld aan ongezond eten. Iedereen kan zich wel een voorstelling maken van het effect van te veel (verzadigd) vet en ongezond eten op je bloedvaten en hart: vet zorgt voor meer cholesterol in hart en bloedvaten en daarvan kunnen de vaatwanden dichtslibben.
Maar het proces van stress naar lichamelijke klachten is lastiger voor te stellen. Toch is stress bepaald niet minder gevaarlijk dan vet. Het is wetenschappelijk bewezen dat de stofjes die je lijf aanmaakt tijdens plotselinge of langdurige stress, behoorlijk slecht zijn voor je hart en bloedvaten.

Plotselinge stress

Iedereen heeft wel eens last van stress. Je bent bijvoorbeeld onderweg in de auto en er steekt ineens een fietser over, je kan nog nét op tijd stoppen. Op zo’n moment voel je je hart bonzen, je spieren spannen zich aan en je pupillen verwijden.  Dat is de vecht- of vluchtreactie van je lichaam. Deze is nodig om te overleven in situaties met écht gevaar: snel wegrennen, remmen, gillen, vechten of op een andere instinctieve manier reageren. Stress in echt gevaarlijke situaties, zoals wanneer je bijna aanrijdt met de auto, is niet te voorkomen. Sterker: stress kan in dat soort situaties jouw leven – of dat van een ander-  redden. Bovendien heb je niet zelf in de hand wanneer iemand besluit ineens de straat over te steken.

Langdurige spanning

Maar veel andere oorzaken van stress zijn wél te beïnvloeden. Denk bijvoorbeeld aan mentale spanning die langdurig speelt in je leven, zoals stress op je werk of thuis. Je hebt het elke dag erg druk en je probeert om aan alle verwachtingen te voldoen. We weten dat ook langdurige spanning slecht is voor je hart en vaten. Dit komt door vrijwel dezelfde stofjes die je lichaam bij plotselinge stress razendsnel aanmaakt.

Gezonder met ontspanningsoefeningen

Er bestaan allerlei adem- en ontspanningsoefeningen waarmee stress die langdurig speelt kan worden verminderd. Het lijkt er op dat mensen die regelmatig ontspanningsoefeningen doen, op latere leeftijd een lager risico hebben op hart- en vaatziekten.

Stress hart- en vaatziekten

Vrouwen lopen meer gevaar

Voor vrouwen kan het extra belangrijk zijn om stress te verminderen, want het lichaam van een vrouw gaat anders om met stress. Bij vrouwen zie je dat er minder zuurstof naar het hart toe stroomt, en het bloed kan klonteren als reactie op mentale stress. Terwijl bij mannen de bloeddruk vooral hoger wordt en de hartslag omhoog gaat.

Stressonderzoek WOMB project

Omdat we willen begrijpen waar de verschillen in de reactie op stress tussen mannen en vrouwen vandaan komt, en wat de gevolgen hier precies van zijn, is het belangrijk om hier onderzoek naar te doen. Binnen het WOMB project ga ik onder andere kijken naar de gevolgen van het veranderen van leefstijl op stress bij vrouwen. Zo hopen we een bijdrage te kunnen leveren aan minder hart- en vaatziekten bij zowel moeder als kind!