Berichten

Video: Terugblik op het WOMB symposium Vrouw, Voeding, Vruchtbaarheid

Vorige maand organiseerden wij het WOMB symposium “Vrouw, Voeding, Vruchtbaarheid” in De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Het evenement was een groot succes. Alle kaarten waren ruim van tevoren vergeven en het symposium leverde interessante gesprekken, informatie-uitwisseling en samenwerkingen op. We lieten onderstaand videoverslag maken van het evenement. Hou dit blog en onze Facebookpagina in de gaten, want de kans is groot dat het niet blijft bij dit eerste symposium.

Discussie over… MELK. Wel of niet drinken?

Er zijn bepaalde voedingsmiddelen waar altijd discussie over is. Eén van deze producten is melk. De meningen lopen uiteen, van ‘melk is goed voor elk’ tot ‘melk zorgt voor botontkalking’. Moet je dat dagelijkse glas melk nu beter laten staan of is dat onzin en is melk gezond?

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat een verband tussen het drinken van melk en het risico op hart- en vaatziekten en kanker onwaarschijnlijk is. Daarnaast zou het drinken van melk samenhangen met een lager risico op darmkanker (per 200 gram melk per dag een 10% lager risico). Deze resultaten zijn afkomstig van meerdere grote onderzoeken waarvan de uitkomsten zijn gecombineerd. Onder meer op basis van deze onderzoeksresultaten worden in onze huidige voedingsrichtlijnen enkele porties zuivel per dag aanbevolen, waaronder melk.

Lees meer

Waarom onderzoek doen naar voeding zo lastig is

Wetenschappelijk onderzoek doen naar voeding is lastig, ingewikkeld en vergt veel geduld. Hoe komt dat eigenlijk? En hoe kun je betrouwbare informatie onderscheiden van onbetrouwbare informatie? Voedingsdeskundige Tessa van Elten legt uit en geeft tips.

Eigenlijk is wetenschappelijk onderzoek naar voeding nog een relatief jong wetenschapsgebied. Met de huidige onderzoekstechnieken en analysetechnieken komen we steeds meer te weten. Maar het is ook een lastig onderwerp om onderzoek naar te doen. Waarom eigenlijk? Want we eten met zijn allen toch de hele dag door? Juist het feit dat mensen allerlei verschillende soorten voedsel en dranken met elkaar combineren, maakt wetenschappelijk onderzoek naar een specifiek voedingsmiddel of voedingsstof lastig. Maar ook andere omgevingsfactoren spelen een rol in de voedingswetenschap en dat maakt het best ingewikkeld.

Totaalpakket aan voeding

Ik zal het toelichten met een voorbeeld. Binnen WOMB project onderzoeken we de relatie tussen voeding en de hart- en vaatgezondheid van vrouwen en kinderen. Het is bekend dat het eten van producten met veel verzadigd vet nadelig is voor onze hart- en vaatgezondheid op de lange termijn. Denk aan snacks, gebak, kokosvet, roomboter en harde of vaste bak- en braadvetten. Maar naast al deze producten met veel verzadigde vetten, eten mensen ook brood, fruit, groente, aardappelen, rijst, couscous, magere yoghurt, halfvolle melk, enzovoorts. We eten dus niet alléén kokosvet of roomboter. En alles wat we binnenkrijgen zorgt juist samen voor een bepaalde verhouding aan vetten, koolhydraten en eiwitten in onze voeding. Daarnaast krijg je tezamen met deze voedingsmiddelen ook vitaminen en mineralen binnen. Hoe slecht voor je gezondheid is het dan wanneer jij voldoende fruit en groente eet, altijd in olijfolie bakt, maar óók roomboter op je brood smeert? Heb je dan een slechtere hart- en vaatgezondheid? We hebben dus te maken met een totaal pakket aan voeding en niet met één enkel product.

Nog veel meer factoren

En stel dat je daarnaast helemaal niet sport? Of juist elke dag een uur fanatiek hardloopt? Of dat je moeder een hoge bloeddruk heeft en je vader een hoog cholesterol? Dat jij zelf rookt, of misschien je partner waardoor je meerookt? Wat is het effect van je voeding op hart- en vaatgezondheid als je al deze factoren meeweegt? De 17 miljoen mensen in Nederland, hebben ook 17 miljoen verschillende leefstijlen en -omstandigheden. We kunnen mensen nu eenmaal niet in een laboratorium zetten en hun leven lang hetzelfde laten eten, om uiteindelijk te bekijken of ze hart- en vaatziekten krijgen. Dat maakt het onderzoek naar de relatie tussen voeding en gezondheid wel extra gecompliceerd.

Onbetrouwbare informatie

Lang niet al het wetenschappelijke onderzoek dat naar voeding en gezondheid wordt gedaan is meteen praktisch toepasbaar in de keuken. Er moeten verschillende goede onderzoeken gedaan worden voordat er betrouwbare conclusies kunnen worden getrokken. En ondertussen hebben we via blogs, websites en social media toegang tot allerlei leuke en interessante informatie over voeding. Uiteraard zit hier best ook betrouwbare informatie tussen, van professionals die weten waar ze het over hebben. Maar er zit ook informatie tussen die meer gebaseerd is op meningen of ervaringen, dan op wetenschappelijk onderzoek en bewijs. Een soort voedings-nepnieuws eigenlijk.

Checken op betrouwbaarheid

Hoe kun je weten of je met onbetrouwbare of betrouwbare informatie te maken hebt? Kijk naar de reputatie van het medium en of er bijvoorbeeld bronnen of doorverwijzingen bij het artikel vermeld staan, of dat er wetenschappelijk onderzoek aangehaald wordt waarop de informatie gebaseerd is. Let ook op of er bijvoorbeeld met professionals binnen het vakgebied is gepraat. En zelfs als het antwoord op al deze vragen positief is, dan nog steeds is het belangrijk om je af te vragen of de informatie betrouwbaar is. Want misschien is er een onderzoek geweest dat beweert dat je van veel kiwi’s eten geen griep krijgt, maar is dit onderzoek wel goed uitgevoerd?

Ga zelf op onderzoek uit

Wil je echt zeker weten of de informatie die je leest juist is, ga dan op onderzoek uit en geloof niet meteen de eerste en de beste uitspraak die gedaan wordt.

Begin dit jaar is de nieuwe Schijf van Vijf uitgekomen. Deze voedingsadviezen zijn gebaseerd op de Richtlijnen Goede Voeding 2015 en samengesteld door de Gezondheidsraad. Dat is een onafhankelijk wetenschappelijk adviesorgaan voor de Nederlandse regering. Bij het samenstellen van de Schijf van Vijf is gekeken naar de huidige stand van zaken op wetenschapsgebied. De conclusies uit deze onderzoeken zijn op een systematische manier beoordeeld en verwerkt tot de nieuwe Richtlijnen Goede Voeding. Door middel van een achtergrond document wordt uitgelegd hoe er tot de richtlijnen gekomen is. Ik durf te stellen dat hier sprake is van wetenschappelijk goed en correct uitgevoerd onderzoek. Duik op deze manier ook eens in de informatie die je online leest: zoek de bijpassende bronnen op, lees achtergrond artikelen. Kortom: ga zelf op onderzoek uit.

Vraag het een professional

Uiteindelijk streven we allemaal naar hetzelfde doel: gezond eten, om zo gezond mogelijk te zijn en te blijven. Een mooi doel, maar wees kritisch op de informatie die je gebruikt. Denk goed na over wat je leest en hoort, en gebruik betrouwbare bronnen om je informatie uit te halen. En bij twijfel over bepaalde adviezen, niet in meegaan, en leg je vragen neer bij een professional.

Wat we morgen eten? Kweekvlees, insecten en een maaltijd uit de printer!

Vorige week was ik op een expositie over het voedsel van de toekomst. Eenmaal binnen keek je vanuit de toekomst terug naar het jaar 2017 en dat was erg interessant. Wat blijkt: het eten van insecten, kweekvlees en geprinte driegangenmaaltijd is waarschijnlijk veel dichterbij dan we denken…

We weten dat onze huidige manier van voedsel produceren (te) veel vraagt van de aarde. Denk aan grootschalige landbouw of de grootschalige veeteelt voor vlees en zuivel. Daarnaast groeit de wereldbevolking en hebben we te maken met klimaatverandering. Allemaal factoren die van invloed zijn op ons eten, en vooral op de productie en beschikbaarheid van eten. We moeten met alternatieven komen om alle mensen van genoeg voedsel te kunnen blijven voorzien, maar dan wel op een duurzame manier.

Insecten

Insecten vormen een goede duurzame vleesvervanger. Ze zijn een bron van eiwitten en bevatten daarnaast ook  nog ijzer, en vitamine B1 of vitamine B12. Insecten zorgen voor een veel lagere uitstoot  van broeikasgassen dan vee. Ook is er minder water nodig om ze te onderhouden en zetten ze voeding efficiënter om in vlees. Een schaaltje knapperige insecten verorberen in plaats van een sappig biefstukje is dus een hele verbetering voor het milieu. Ik geef toe: het idee is wennen, maar in andere landen worden insecten al volop gegeten. Er zijn zelfs al supermarkten in Nederland die eetbare insecten verkopen. Ook bestaan er kookboeken waarin uitgebreid staat beschreven hoe je insecten lekker kunt bereiden.

In Cambodja en veel andere landen is het eten van sprinkhanen ingeburgerd

Kweekvlees

Kweekvlees is ‘nepvlees’ dat vanuit een laboratorium wordt opgekweekt. Geen vee meer, geen land meer nodig, geen voedsel voor al dat vee. Er wordt nu al volop mee geëxperimenteerd. Kweekvlees is alleen veel minder ver in ontwikkeling dan insecten als alternatieve vleesbron. Zo liggen de productiekosten van kweekvlees nog veel te hoog en kan het kweekvlees alleen nog op kleine schaal geproduceerd worden. Er zijn daarnaast vragen over hoe duurzaam het kweekvlees nu echt is. Het waterverbruik voor kweekvlees is bijvoorbeeld wel minder hoog dan voor echt vlees, maar hoe veel lager precies is nog onduidelijk. Ook is nog niet goed duidelijk hoeveel lager het energieverbruik ligt in geval van kweekvlees. Kortom, er zijn nog veel vragen te beantwoorden en processen te verbeteren voordat je daadwerkelijk naar de supermarkt kan gaan voor een lapje kweekvlees.

De uitdagingen van kweekvlees (Foto: Régine Debatty)

Maaltijd uit de printer

Stel je voor dat je verschillende ingrediënten kan laten printen tot een maaltijd, met daarin alle voedingsstoffen, vitaminen en mineralen die je nodig hebt. Je hoeft niet meer in de keuken te staan, je eten is altijd vers op het moment dat je het print en je kunt de smaak en structuur van je maaltijd nauwkeurig en computergestuurd aanpassen naar wens. Er wordt op dit moment al volop geëxperimenteerd met deze mogelijkheid, maar er zijn nog punten waaraan gewerkt moet worden voordat wij thuis zo’n voedselprinter in de keuken hebben staan. Ook is het nog lastig te zeggen hoe duurzaam het printen van voedsel nu precies is, maar voordelen heeft het zeker. Zo is er minder transport nodig, want je produceert zelf je voeding. En er is minder verpakkingsmateriaal nodig, omdat je het geprinte voedsel meteen opeet.

Over tien jaar

Het zijn nog maar drie mogelijkheden voor duurzamere voeding in de toekomst. Wie weet waar we over een paar jaar staan. Zouden we dan al terugkijken naar 2017 met verbazing over hoe we toen aten en voedsel produceerden? Misschien haal je in 2027 op het station wel een lekkere insectensnack voor onderweg in de trein, terwijl je broodtrommel vol zit met ingrediënten voor in de voedselprinter op je werk.

Serieuze superfoods: enige échte Top 10 van meest voedzame voedingsmiddelen

Superfoods zijn duur, hebben onuitspreekbare namen en komen altijd van ver weg. Althans, dat willen veel – al dan niet zelfverklaarde- voedingsexperts ons laten geloven. In werkelijkheid zijn serieuze superfoods helemaal niet zo ingewikkeld en duur. We maakten een Top 10 van meest voedzame voedingsmiddelen op aarde. Op nummer 1: de waterkers.

De voedingsmiddelen in onze Top 10 hebben de hoogste nutriëntendichtheid van alle voedingsmiddelen. Dat wil zeggen dat ze een zeer hoge concentratie aan voedingsstoffen bevatten ten opzichte van het aantal calorieën, oftewel: power foods!

17 Essentiële vitamines en mineralen

De Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) verdiepten zich in de groenten en fruit soorten met de hoogste nutriëntdichtheid. Hierin worden voedingsmiddelen geclassificeerd op basis van 17 essentiële vitamines en mineralen die het meest belangrijk zijn voor de algehele volksgezondheid.

Hoge scores

De hoogste score die een voedingsmiddel kan krijgen is een score van 100. Deze score wordt berekend door te kijken naar aantal voedingsstoffen (vitaminen/mineralen) in een product en dit te delen door de voedingswaarde (hoeveelheid calorieën). Ook wordt er een wegingsscore aan de voedingsstoffen gehangen op basis van de voedingsstoffen die we het meeste nodig hebben uit ons dieet.

Niet verbazend dus dat in de top 10 enkel groenten voorkomen. Groenten bevatten ontzettend veel voedingsstoffen en nagenoeg geen calorieën. De top van de lijst wordt gedomineerd door  groene bladgroenten en kruisbloemigen.

Tot zover de introductie. Hier de Top 10:

  1. Waterkers (score 100.00)
  2. Chinese kool (score (score 91.99)
  3. Snijbiet (score 89.27)
  4. Bietengroen (het groen van de rode biet) (score 87.08)
  5. Spinazie (score 86.43)
  6. Chichorei (score 73.36)
  7. Bladsla (score 70.73)
  8. Peterselie (score 65.59)
  9. Bindsla of Romijnse sla (score 63.48)
  10. Bladkool (iets anders dan boerenkool, veel in Portugal te vinden) (score 62.49)

 

 

Bovenstaande scores gelden voor alle groenten soorten gegeten in rauwe vorm.

Superfruit

Als we kijken naar de top 5 voor de meest voedzame fruitsoorten dan komen we op de volgende Top 5 uit:

  1. Citroen (score 18.72)
  2. Aardbij (score 17.59)
  3. Sinaasappel (score 12.91)
  4. Grapefruit (roze en rood) (score 11.64)
  5. Bramen (score 11.39)

 

 

Onbeperkt genieten

Een groot voordeel is dat ze een stuk goedkoper zijn dan al die moeilijke ‘’superfoods’’ die je in de supermarkt ziet liggen. Ik zou zeggen wees creatief en probeer zo veel mogelijk van deze groenten- en fruitsoorten dagelijks en wekelijks te eten. Zeker van de groentesoorten kun je dus (bijna) onbeperkt genieten. Let wel op: blijf altijd variëren.

 

 

Gebruikte bronnen:

  1. Drewnowski A, Fulgoni V, 3rd: Nutrient profiling of foods: creating a nutrient-rich food index. Nutr Rev 2008, 66:23-39.
  2. Di Noia J: Defining powerhouse fruits and vegetables: a nutrient density approach. Prev Chronic Dis 2014, 11:E95.

 

Waarom artsen meer over voeding en leefstijl moeten leren

Onze welvaartswereld kampt met welvaartsziektes. In een internationaal wetenschappelijk tijdschrift stonden recentelijk de laatste cijfers over overgewicht onder de wereldbevolking en de consequenties daarvan op gezondheidsniveau. Een schokkend cijfer van 12% van de volwassenen kampte in 2015 met ernstig overgewicht. En dat percentage lijkt alleen maar verder toe te nemen.

Lees meer