Berichten

Video: Terugblik op het WOMB symposium Vrouw, Voeding, Vruchtbaarheid

Vorige maand organiseerden wij het WOMB symposium “Vrouw, Voeding, Vruchtbaarheid” in De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Het evenement was een groot succes. Alle kaarten waren ruim van tevoren vergeven en het symposium leverde interessante gesprekken, informatie-uitwisseling en samenwerkingen op. We lieten onderstaand videoverslag maken van het evenement. Hou dit blog en onze Facebookpagina in de gaten, want de kans is groot dat het niet blijft bij dit eerste symposium.

Tessa Roseboom

Prof. Roseboom kritisch over Amerikaans onderzoek: “Vrouwen met kinderwens moeten vooral groenten en fruit blijven eten!”

“De bestrijdingsmiddelen op groenten en fruit zorgen voor een 18% lagere kans op zwangerschap tijdens IVF-trajecten.” Dat suggereert een recent Amerikaans onderzoek. Prof. Tessa Roseboom van WOMB project heeft kritiek op het onderzoek en vindt de conclusie veel te kort door de bocht. Haar advies: “Blijf of ga vooral veel groenten en fruit eten als je zwanger bent of wilt worden!”.

Voor het onderzoek hebben wetenschappers 325 vrouwen bestudeerd die via de medische route zwanger proberen te raken, bijvoorbeeld via IVF. De onderzoekers koppelden de antwoorden van vrouwen over hun voeding aan Amerikaanse overheidsgegevens over de gemiddelde restjes bestrijdingsmiddelen (residuen) die op groenten en fruit te vinden zijn. Bepaalde groenten en fruit zoals aardbeien, spinazie en paprika’s bevatten gemiddeld meer residuen dan groenten als erwten en avocado’s, waarvan de residuwaarden lager zijn.

Hogere residuwaarden

Op die manier berekenden de onderzoekers hoeveel bestrijdingsmiddelen de onderzochte binnenkregen. Hun conclusie: vrouwen die vaker groenten en fruit eten met hogere residuwaarden hebben gemiddeld 18% minder kans om zwanger te worden dan vrouwen die dat niet doen en 26% minder kans op een levende geboorte. Uit deze resultaten zou je de conclusie kunnen trekken dat het eten van groenten en fruit met hogere residuwaarden af te raden is voor vrouwen die zwanger willen worden.

Niet daadwerkelijk gemeten

Maar professor Roseboom is kritisch over zowel de uitvoering van het onderzoek als de getrokken conclusie. “De conclusie suggereert dat bestrijdingsmiddelen de oorzaak zijn van onvruchtbaarheid. Maar die conclusie kan uit dit onderzoek niet getrokken worden om verschillende redenen. Zo zijn de daadwerkelijke hoeveelheden bestrijdingsmiddelen in de vrouwenlichamen helemaal niet gemeten. Bovendien zegt het onderzoek niets over oorzaak en gevolg. Er zijn allerlei andere factoren die de verschillen kunnen verklaren tussen de vrouwen die veel of juist weinig groente en fruit eten die deze middelen bevatten.

Goede start

Roseboom ziet dan ook geen enkele reden om minder groente en fruit te eten als je zwanger wil worden of al zwanger bent. “Sterker nog: gezonde voeding met veel groenten en fruit is juist belangrijk om gezond zwanger te worden en je kind daarmee een goede start te geven!

Zwanger worden moeilijk PCOS

Moeilijk zwanger raken: PCOS-syndroom kan de boosdoener zijn

Steeds vaker wordt PCOS genoemd als boosdoener bij moeilijk zwanger raken op de natuurlijke manier. In de dagelijkse praktijk bestaan er nog veel vragen over deze aandoening. WOMB project geeft antwoord op de meest gestelde.

Wat is PCOS?
PCOS staat voor polycysteus ovarium syndroom. Letterlijk betekent het meerdere (poly) cysten (vochtblaasjes) in de ovaria (eierstokken). De aandoening zorgt ervoor dat de vrouw moeilijker op de natuurlijke manier zwanger kan worden. Verder geeft het achtervoegsel ‘syndroom’ aan dat ten tijde van het toekennen van deze naam de precieze oorzaak onbekend was. Officieel staat ‘syndroom’ namelijk voor een verzameling symptomen en zegt het niets over een onderliggende oorzaak. De uitingen van de symptomen kunnen per vrouw verschillen en ook tegenwoordig is de precieze oorzaak van PCOS nog onbekend.

Op de inzet boven zijn gezonde eierstokken te zien, daaronder eierstokken van een vrouw met PCOS.

Hoe zorgt PCOS voor verminderde vruchtbaarheid?
Een gebrek aan hormonen die de eisprong veroorzaken zorgt er voor dat er geen eisprong optreedt, terwijl er wel eitjes rijpen. Hierdoor ontstaan meerdere cystes in de eierstokken die op de echo te zien zijn. Als het gevolg van de uitblijvende eisprong wordt het lastig om via de normale manier zwanger te worden. Om deze reden zoeken veel vrouwen met PCOS voor het eerst een specialist die dan ook de overige symptomen controleert. De verhoging in mannelijke geslachtshormonen zoals testosteron kunnen leiden tot lichaamsbeharing dat meer past bij mannen, ook juist het verliezen van bijvoorbeeld hoofdhaar kan hierbij optreden.

Hoeveel vrouwen in Nederland hebben PCOS?
Afhankelijk van de exacte criteria die je gebruikt, voldoet 9-18% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd aan deze diagnose PCOS. Bij vrouwen met een onregelmatige of uitblijvende menstruatie wordt bij ongeveer 80% PCOS vastgesteld.

Wat is de rol van insuline bij PCOS?
Insuline is het hormoon dat er voor zorgt dat suikers in ons bloed kunnen worden verplaatst naar andere cellen van het lichaam, bijvoorbeeld de spiercellen. Ook stimuleert insuline de eierstokken om meer mannelijke geslachtshormonen te produceren. Vrouwen met PCOS zijn minder gevoelig voor insuline, waardoor de alvleesklier juist meer insuline gaat produceren.
Wat is de link tussen PCOS, overgewicht en diabetes (suikerziekte)?
Ongeveer 40% van de vrouwen met PCOS heeft te kampen met overgewicht. Vanuit onderzoek naar diabetes weten we ook dat mensen met overgewicht en/of een verminderde gevoeligheid voor insuline hebben, meer kans hebben op het ontwikkelen van diabetes type II. Om deze reden wordt er ook veel onderzoek gedaan naar de link tussen PCOS en de kans op diabetes. In een recente medische richtlijn voor artsen wordt geconcludeerd dat vrouwen met PCOS liefst 2,5 keer zoveel kans hebben op het ontwikkelen van diabetes dan vrouwen zonder PCOS.

Er bestaat een link tussen overgewicht en PCOS.

Wat is de oorzaak van PCOS?
Omdat PCOS zo veel voorkomt, wordt de laatste decennia veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. De exacte oorzaak is nog onduidelijk. Inmiddels weten we wel dat PCOS samengaat met een verstoring van een aantal hormonen. Sommige, zoals mannelijke geslachtshormonen en insuline zijn verhoogd, terwijl bijvoorbeeld het hormoon dat voor de maandelijkse eisprong zorgt juist te laag is.

Is behandeling voor PCOS mogelijk?
Vrouwen met PCOS worden vaak al vroeg in het leven geconfronteerd met de symptomen. Hierdoor kan er al wel vroeg worden ingegrepen. Uit onderzoek is gebleken van vrouwen met PCOS over het algemeen een minder gezonde leefstijl hebben. Zij eten bijvoorbeeld meer suikers en koolhydraten dan gemiddeld. Het is juist dit soort voeding dat insulineproductie en -resistentie laat toenemen. Dit is iets waar zelf iets aan gedaan kan worden, en wat ook wordt geadviseerd als eerste stap na het vaststellen van PCOS.

Wat doet WOMB project met PCOS?
Ongeveer 40% van de deelneemsters aan WOMB project heeft de diagnose PCOS. In de komende periode zullen we gaan bekijken wat het effect is geweest van een verbeterde leefstijl op de gezondheid van vrouwen met PCOS.

 

—————–

Bronnen
1: The management of anovulatory infertility in women with polycystic ovary syndrome: an analysis of the evidence to support the development of global WHO guidance. Balen AH, Morley LC, Misso M, Franks S, Legro RS, Wijeyaratne CN, Stener-Victorin E, Fauser BC, Norman RJ, Teede H. Hum Reprod Update. 2016 Nov;22(6):687-708. Epub 2016 Aug 10. Review.
2: Cardiovasculair risicomanagement na een reproductieve aandoening. Richtlijn NVOG 2014
3: L.J. Moran, S. Ranasinha, S. Zoungas, S.A. McNaughton, W.J. Brown, H.J. Teede; The contribution of diet, physical activity and sedentary behaviour to body mass index in women with and without polycystic ovary syndrome. Hum Reprod 2013; 28 (8): 2276-2283. doi: 10.1093/humrep/det256
4: https://www.freya.nl/brochures/pcos/

 

 

LIFEstyle-onderzoek: “Zware vrouw die afvalt heeft minder vaak hormoonbehandeling nodig”

Vrouwen met ernstig overgewicht die enkele kilo’s afvallen, hebben een grotere kans op een zwangerschap zonder hormoonbehandelingen. Dat is een van de uitkomsten van het LIFEstyle-onderzoek, de voorloper van WOMB project. De studieresultaten zijn vandaag gepubliceerd in het toonaangevende wetenschappelijke blad New England Journal of Medicine.

In de LIFEstyle-studie van het UMC Groningen is onderzoek gedaan naar de invloed van gewichtsverlies op de zwangerschapskansen bij vrouwen met overgewicht en een verminderde vruchtbaarheid. Uit eerdere onderzoeken was al bekend dat vrouwen met ernstig overgewicht (obesitas) moeilijker zwanger worden en meer problemen ondervinden tijdens de zwangerschap. In de LIFEstyle-studie is onderzocht of een (beperkte) gewichtsafname gevolgen heeft voor de vruchtbaarheid. Aan het onderzoek deden bijna 600 vrouwen mee met een BMI van hoger dan 29.

Vruchtbaarheidsbehandelingen

Tijdens het onderzoek kreeg de helft van de deelnemers professionele leefstijlbegeleiding aangeboden gedurende een half jaar. Getrainde verpleegkundigen coachten de vrouwen en adviseerden hen over gezonde voeding met minder calorieën. De vrouwen vulden zelf de online Eetmeter van het Voedingscentrum in en hielden met behulp van een stappenteller hun bewegingspatroon bij. Het doel van de leefstijlbegeleiding was om vrouwen tenminste 5% van hun gewicht af te laten vallen. Na de leefstijlbegeleiding kregen de deelnemers vruchtbaarheidsbehandelingen aangeboden. De andere helft van de vrouwen (de controlegroep) kreeg direct vruchtbaarheidsbehandelingen aangeboden.

Vaker natuurlijk zwanger

De vrouwen uit de groep die leefstijlbegeleiding kreeg, vielen gemiddeld 4,4 kilo af in 6 maanden. 38% van de vrouwen lukte het om het streefpercentage van 5% gewichtsverlies te bereiken. Uiteindelijk kwam uit beide groepen een vergelijkbaar aantal kinderen voort binnen 24 maanden. Maar het percentage natuurlijke zwangerschappen in de groep die leefstijlbegeleiding kreeg was wél hoger: 26% versus 16 % in de controlegroep. De conclusie luidt dus dat de kans op het krijgen van een kind op zich niet groter is wanneer de vrouw enkele kilo’s afvalt. Wél is de kans groter dat er na afvallen een zwangerschap ontstaat op de natuurlijke manier, zonder vervelende en dure vruchtbaarheidsbehandelingen.

Vervolgonderzoek

De LIFEstyle-studie startte in 2009 onder leiding van gynecoloog dr. Annemieke Hoek (UMCG), binnen Consortium 2.0. van de Nederlandse Vereniging van Obstetrie en Gynaecologie. In totaal deden 23 ziekenhuizen in heel Nederland mee. Als vervolgstap gaat onderzocht worden of er methodes kunnen worden ontwikkeld die beter aansluiten bij de wensen van vrouwen waarvoor de leefstijlbegeleiding te zwaar of niet aantrekkelijk is.

WOMB project

Daarnaast is het consortium WOMB project een studie gestart naar de gezondheid op langere termijn van de deelnemende vrouwen en kinderen uit de LIFEstyle-studie. WOMB project staat onder leiding van professor T.J. Roseboom van het AMC, en is een samenwerking tussen diverse onderzoekers van het UMCG, VUMC en Wageningen Universiteit.