Tags ArchivesZwangerschap

This is a unique website which will require a more modern browser to work!

Please upgrade today!

Stress en zwangerschap (1): Introductie

Over het algemeen wordt de periode van zwangerschap door velen als iets heel positiefs en feestelijks ervaren. Er gaat vaak een langverwachte wens in vervulling en er is nieuw leven op komst. Helaas is er ook een flink aantal vrouwen bij wie de zwangerschap juist gepaard gaat met gevoelens van stress, angst of somberheid. De komende weken zal onderzoeker Laura Bleker dieper ingaan op dit thema op het WOMB blog. Wat zijn mogelijke oorzaken, wat zijn de gevolgen voor de gezondheid van moeder en kind, en wat kun je eraan doen?

Stress is een zeer breed begrip, en kan variëren van algemene dagelijkse stressvolle gebeurtenissen (je sleutels kwijt, een belangrijke presentatie houden, in de file staan), tot aan depressiviteit (aanhoudende somberheid, geen plezier meer kunnen ervaren). In wetenschappelijk onderzoek naar stress worden verschillende soorten stress onderscheiden. Onder de noemer ‘stress’ wordt soms dan ook verwezen naar dagelijkse stressvolle gebeurtenissen, soms naar angst- of paniekgevoelens, en soms naar depressieve klachten. Een aparte categorie is de ‘zwangerschaps-specifieke stress’. Dit zijn gevoelens van stress die te maken hebben met de zwangerschap, en dus alleen bij zwangeren voorkomen (je zorgen maken dat het ongeboren kind een aandoening heeft, angst voor de bevalling). Deze termen zullen in de blogs dan ook vaker gebruikt worden.

Stress tijdens de zwangerschap

Voor veel vrouwen is het beleven van een zwangerschap een mooie en bijzondere ervaring. De positieve zwangerschapstest, het kloppende hartje op de echo en de eerste schopjes. Er wordt dan ook door velen zeer positief gereageerd op jou; iedereen is blij voor je en feliciteert je met de zwangerschap. Helaas zijn niet alle vrouwen die zwanger zijn ook positief en blij gestemd. Uit recent onderzoek onder Nederlandse zwangeren is gebleken dat klachten van depressie en angst vrij vaak voorkomen. In de vroege zwangerschap ervaart 5.4% van de zwangere vrouwen gevoelens van depressiviteit, en in de late zwangerschap stijgt dit percentage tot 10%. Voor angstgevoelens rapporteren zelfs 17.9% van de zwangere vrouwen een verhoogde score in de vroege zwangerschap, tegenover 14.2% van zwangeren in de late zwangerschap.1

Risicofactoren

Wat onderscheidt nu de zwangere vrouwen met deze stressklachten van zwangere vrouwen die hier minder last van hebben? Dit is een vraag die wetenschappers al lang bezighoudt, ook omdat er nog maar weinig bekend is over de daadwerkelijke oorzaak van bijvoorbeeld depressie. Wel bleek uit het hierboven al genoemde onderzoek dat vrouwen die angst, of depressieve klachten ervaren tijdens de zwangerschap vaker lager opgeleid zijn, al eerder een bevalling hebben doorgemaakt, al eens eerder depressief waren, ernstige misselijkheids- en/of vermoeidheidsklachten ervaren, minder bewegen en negatieve levensgebeurtenissen hebben meegemaakt. Ook hebben deze vrouwen vaker een niet-Nederlandse achtergrond en zijn zij vaker alleenstaand. Daarbij hebben vrouwen waarbij de zwangerschap niet gewenst is, of waarbij het lang duurde voor de zwangerschap tot stand kwam, ook een hoger risico op het ontwikkelen van symptomen van angst en depressie. De onderzoekers concluderen dan ook dat het van groot belang is om deze vrouwen tijdelijk op te sporen, om ze een passende behandeling te kunnen bieden.1

Het volgende artikel van Laura Bleker in deze serie zal dieper ingaan op de gevolgen van stress tijdens de zwangerschap voor de baby en het opgroeiende kind.


 

Gebruikte bronnen voor dit artikel:

  1. van de Loo KFE, Vlenterie R, Nikkels SJ, et al. Depression and anxiety during pregnancy: The influence of maternal characteristics. Birth. 2018;45(4):478-489. doi:10.1111/birt.12343.

 

Fitte kinderen zijn later gezonder; gewicht moeder tijdens zwangerschap speelt ook een rol

WOMB-onderzoeker Stijn Mintjens leidde een literatuurstudie en legde een link tussen fitheid bij kinderen en moeders tijdens de zwangerschap en de gezondheid van deze kinderen in hun latere leven. In dit blogartikel schrijft hij over de bevindingen van hem en zijn collega’s.

Zo’n beetje iedereen zegt dat je fit moet zijn om gezond te zijn, maar wat is fit zijn dan? Kan je fitheid meten? En als je het kunt meten, hoe goed kan fitheid dan gezondheid voorspellen? Ik wilde heel graag weten of fittere kinderen minder risico’s lopen om hart- en vaatziekten te krijgen als ze ouder zijn, dat moest toch vast al vaker onderzocht zijn? Onderzocht was het wel, maar veel onderzoeken bleken elkaar tegen te spreken dus ik had nog steeds geen antwoord.

Daarom besloot ik samen met enkele andere onderzoekers alle wetenschappelijke artikelen over fitheid bij kinderen bij elkaar te nemen en de resultaten samen te vatten. Nadat we ruim 7500 artikelen hadden bekeken bleken er 38 nuttig voor ons en die hebben we beschreven in een eigen artikel.

Overgewicht kinderen voorkomen

Fitheid kan je op allerlei manieren meten, maar wij wilden weten hoe goed het hart en de longen het lichaam van zuurstof kunnen voorzien tijdens inspanning van langere duur. Het ging ons dus niet om pure spierkracht of sprinten. Het beste voorbeeld is misschien wel de 20 meter shuttle run test, ook wel piepjes test genoemd, die velen wel zullen kennen van school. Je rent heen en weer tussen twee lijnen 20 meter van elkaar af, en je moet voor het piepje aan de overkant zijn.

De tijd om de overkant te halen wordt steeds korter en het rennen wordt dus steeds zwaarder. Zo’n zelfde soort inspanning kan je ook doen met allerlei meetapparatuur op een loopband, zo lang je maar meet wat iemands maximale voor inspanning kan doen.

Fitte kinderen: later gezonder

Uit onze samenvatting van 38 onderzoeken bleek dat kinderen en tieners met een betere fitheid 2 tot 25 jaar later een lagere body mass index (BMI), heupomtrek, vetpercentage, en minder risico op metaboolsyndroom hadden. Maar we vonden geen sterk bewijs voor lagere bloeddruk, cholesterol of glucose en insulinewaarden. Ondanks dat het bewijs van veel onderzoeken niet sterk was, bleek uit geen van de onderzoeken dat goede fitheid tot slechtere gezondheid leidt.

Helaas waren de onderzoeken erg lastig te combineren doordat ze veel verschillende metingen gebruikten en veel onderzoeken hielden geen rekening met het gewicht van het kind. Desondanks weten we dankzij deze samenvatting van onderzoeken dat betere fitheid bij kinderen en tieners lijkt bij te dragen aan minder risico op overgewicht en hart- en vaatziekten later in het leven. En is het dus belangrijk om goed op kinderen die laag scoren op fitheid testen te letten.

Gewicht tijdens zwangerschap

Nu we beter weten dat fitheid belangrijk is voor je gezondheid, wilden we ook graag weten wat bepaalt of je wel of niet fit bent. Het logische antwoord is natuurlijk of je veel of weinig sport, en natuurlijk is bewegen heel belangrijk om fitter te worden, maar het is niet het enige. Sommige mensen reageren heel goed op sporten en scoren veel beter op fitheidstesten na een paar weken exact hetzelfde trainen dan andere mensen, hoe kan dat? Misschien is de omgeving in de baarmoeder tijdens de aanleg van het hart en longen en de spieren wel belangrijk voor je fitness niveau.

Om dit te onderzoeken hebben bijna 200 kinderen op 8 jarige leeftijd in het Olympisch Stadion van Amsterdam de 20 meter shuttle run test gedaan en een week lang een beweegmeter gedragen. Zo wisten we precies hun fitheid en hoeveel ze bewegen, sporten, én stil zaten. Wat blijkt, als de moeder voor en tijdens de zwangerschap overgewicht of obesitas had, dan waren hun kinderen een stuk minder fit. Dit konden we niet verklaren door hun eigen vetpercentage of hoeveel ze bewegen.

Kortom, het gewicht van de moeder tijdens de zwangerschap bepaalt voor een deel hoe goed een kind op een fitheid test scoort. Zoals hierboven beschreven, slechtere fitheid leidt tot hoger risico om later overgewicht te krijgen, dus overgewicht voorkomen voordat een vrouw zwanger wordt kan helpen bij het verbeteren van fitheid én mogelijk overgewicht en hart- en vaatziekten helpen voorkomen.

De resultaten van deze onderzoeken zijn gepubliceerd in twee internationale tijdschriften:

Cardiorespiratory Fitness in Childhood and Adolescence Affects Future Cardiovascular Risk Factors: A Systematic Review of Longitudinal Studies.

Mintjens S, Menting MD, Daams JG, van Poppel MNM, Roseboom TJ, Gemke RJBJ.
Sports Med. 2018 Aug 24. http://doi.org/10.1007/s40279-018-0974-5 

Maternal Prepregnancy Overweight and Obesity Are Associated with Reduced Physical Fitness But Do Not Affect Physical Activity in Childhood: The Amsterdam Born Children and Their Development Study
Stijn Mintjens, Reinoud J.B.J. Gemke, Mireille N.M. van Poppel, Tanja G.M. Vrijkotte, Tessa J. Roseboom, and Arend W. van Deutekom. Childhood Obesity. 2018 oct 2. http://doi.org/10.1089/chi.2018.017