Berichten

Vergeet de vader niet tijdens – en na-  de zwangerschap!

Het vooruitzicht op een kind en het vaderschap is voor iedere man fantastisch… toch? Dat ideaalbeeld blijkt in de praktijk nogal tegen te vallen. Vaders blijken zich opvallend vaak zorgen te maken tijdens de zwangerschap van hun vrouw en veel vaders hebben depressieklachten (10%) of angstklachten (16%) rondom de geboorte van hun kind.

Lees meer

Fitte kinderen zijn later gezonder; gewicht moeder tijdens zwangerschap speelt ook een rol

WOMB-onderzoeker Stijn Mintjens leidde een literatuurstudie en legde een link tussen fitheid bij kinderen en moeders tijdens de zwangerschap en de gezondheid van deze kinderen in hun latere leven. In dit blogartikel schrijft hij over de bevindingen van hem en zijn collega’s.

Zo’n beetje iedereen zegt dat je fit moet zijn om gezond te zijn, maar wat is fit zijn dan? Kan je fitheid meten? En als je het kunt meten, hoe goed kan fitheid dan gezondheid voorspellen? Ik wilde heel graag weten of fittere kinderen minder risico’s lopen om hart- en vaatziekten te krijgen als ze ouder zijn, dat moest toch vast al vaker onderzocht zijn? Onderzocht was het wel, maar veel onderzoeken bleken elkaar tegen te spreken dus ik had nog steeds geen antwoord.

Daarom besloot ik samen met enkele andere onderzoekers alle wetenschappelijke artikelen over fitheid bij kinderen bij elkaar te nemen en de resultaten samen te vatten. Nadat we ruim 7500 artikelen hadden bekeken bleken er 38 nuttig voor ons en die hebben we beschreven in een eigen artikel.

Overgewicht kinderen voorkomen

Fitheid kan je op allerlei manieren meten, maar wij wilden weten hoe goed het hart en de longen het lichaam van zuurstof kunnen voorzien tijdens inspanning van langere duur. Het ging ons dus niet om pure spierkracht of sprinten. Het beste voorbeeld is misschien wel de 20 meter shuttle run test, ook wel piepjes test genoemd, die velen wel zullen kennen van school. Je rent heen en weer tussen twee lijnen 20 meter van elkaar af, en je moet voor het piepje aan de overkant zijn.

De tijd om de overkant te halen wordt steeds korter en het rennen wordt dus steeds zwaarder. Zo’n zelfde soort inspanning kan je ook doen met allerlei meetapparatuur op een loopband, zo lang je maar meet wat iemands maximale voor inspanning kan doen.

Fitte kinderen: later gezonder

Uit onze samenvatting van 38 onderzoeken bleek dat kinderen en tieners met een betere fitheid 2 tot 25 jaar later een lagere body mass index (BMI), heupomtrek, vetpercentage, en minder risico op metaboolsyndroom hadden. Maar we vonden geen sterk bewijs voor lagere bloeddruk, cholesterol of glucose en insulinewaarden. Ondanks dat het bewijs van veel onderzoeken niet sterk was, bleek uit geen van de onderzoeken dat goede fitheid tot slechtere gezondheid leidt.

Helaas waren de onderzoeken erg lastig te combineren doordat ze veel verschillende metingen gebruikten en veel onderzoeken hielden geen rekening met het gewicht van het kind. Desondanks weten we dankzij deze samenvatting van onderzoeken dat betere fitheid bij kinderen en tieners lijkt bij te dragen aan minder risico op overgewicht en hart- en vaatziekten later in het leven. En is het dus belangrijk om goed op kinderen die laag scoren op fitheid testen te letten.

Gewicht tijdens zwangerschap

Nu we beter weten dat fitheid belangrijk is voor je gezondheid, wilden we ook graag weten wat bepaalt of je wel of niet fit bent. Het logische antwoord is natuurlijk of je veel of weinig sport, en natuurlijk is bewegen heel belangrijk om fitter te worden, maar het is niet het enige. Sommige mensen reageren heel goed op sporten en scoren veel beter op fitheidstesten na een paar weken exact hetzelfde trainen dan andere mensen, hoe kan dat? Misschien is de omgeving in de baarmoeder tijdens de aanleg van het hart en longen en de spieren wel belangrijk voor je fitness niveau.

Om dit te onderzoeken hebben bijna 200 kinderen op 8 jarige leeftijd in het Olympisch Stadion van Amsterdam de 20 meter shuttle run test gedaan en een week lang een beweegmeter gedragen. Zo wisten we precies hun fitheid en hoeveel ze bewegen, sporten, én stil zaten. Wat blijkt, als de moeder voor en tijdens de zwangerschap overgewicht of obesitas had, dan waren hun kinderen een stuk minder fit. Dit konden we niet verklaren door hun eigen vetpercentage of hoeveel ze bewegen.

Kortom, het gewicht van de moeder tijdens de zwangerschap bepaalt voor een deel hoe goed een kind op een fitheid test scoort. Zoals hierboven beschreven, slechtere fitheid leidt tot hoger risico om later overgewicht te krijgen, dus overgewicht voorkomen voordat een vrouw zwanger wordt kan helpen bij het verbeteren van fitheid én mogelijk overgewicht en hart- en vaatziekten helpen voorkomen.

De resultaten van deze onderzoeken zijn gepubliceerd in twee internationale tijdschriften:

Cardiorespiratory Fitness in Childhood and Adolescence Affects Future Cardiovascular Risk Factors: A Systematic Review of Longitudinal Studies.

Mintjens S, Menting MD, Daams JG, van Poppel MNM, Roseboom TJ, Gemke RJBJ.
Sports Med. 2018 Aug 24. http://doi.org/10.1007/s40279-018-0974-5 

Maternal Prepregnancy Overweight and Obesity Are Associated with Reduced Physical Fitness But Do Not Affect Physical Activity in Childhood: The Amsterdam Born Children and Their Development Study
Stijn Mintjens, Reinoud J.B.J. Gemke, Mireille N.M. van Poppel, Tanja G.M. Vrijkotte, Tessa J. Roseboom, and Arend W. van Deutekom. Childhood Obesity. 2018 oct 2. http://doi.org/10.1089/chi.2018.017

Sporten tijdens de zwangerschap: do’s & don’ts

Voldoende lichaamsbeweging is een belangrijk onderdeel van een gezonde leefstijl, maar hoe zit dat eigenlijk tijdens de zwangerschap? Is het wel verstandig om te sporten met een zwangere buik? Welke sporten zijn aan te raden en welke niet?

 

  • Voordelen van sporten tijdens de zwangerschap

Een gezonde start van nieuw leven begint al met een gezonde leefstijl van de ouders, voor en tijdens de zwangerschap. Sporten zorgt voor het op peil houden van het gewicht en een betere mentale gezondheid. Er zijn bovendien aanwijzingen voor een verlaagd risico op problemen in de zwangerschap, zoals suikerziekte of zwangerschapsvergiftiging. Door afname van zwangerschapscomplicaties komt dit ook de baby ten goede. Ook uit onderzoek bij dieren weten we dat beweging van de moeder voor en tijdens de zwangerschap inderdaad leidt tot een gezonder nageslacht. Onderzoek bij mensen is in volle gang, onder andere in ons eigen WOMB project wordt hier aandacht aan besteed.

  • Goede basisconditie belangrijk

Tijdens een zwangerschap is een goede basisconditie extra belangrijk. Tijdens de zwangerschap zorgt de geleidelijke gewichtsverandering namelijk voor een grotere belasting van de spieren en gewrichten. Daarnaast neemt de zuurstofbehoefte en de hoeveelheid bloed toe, waardoor het hart harder moet werken. In de loop van de zwangerschap zorgt de groeiende de baarmoeder er ook nog eens voor dat een vrouw minder diep kan inademen door de druk op het middenrif.

  • Sporten is niet gevaarlijk, mits gecontroleerd

Ondanks de toegenomen belasting heeft onderzoek aangetoond dat het niet gevaarlijk om te sporten wanneer er sprake is van ‘een ongecompliceerde zwangerschap’. Dit is een gezonde zwangerschap zonder aandoeningen bij de moeder of het ongeboren kind. Wanneer hier twijfel over bestaat kan het best worden overlegd met de verloskundige of gynaecoloog.

  • Hoe veel sporten is nog gezond?

Om de conditie te verbeteren is het niet nodig om extreem fanatiek te sporten. Ik adviseer om de hoeveelheid lichaamsbeweging op te bouwen tot 20-30 minuten per dag op een gemiddeld niveau. Als graadmeter kun je aanhouden dat je tijdens het sporten – in theorie-  een gesprek moet kunnen blijven voeren.

  • Wat zijn geen veilige sporten tijdens de zwangerschap?

Niet alle sporten zijn veilig tijdens de zwangerschap. Met name contactsporten, sporten waarbij er een verhoogde kans is om te vallen, of sport onder extreme temperaturen worden afgeraden. Ben je zwanger, en wil je met een nieuwe sport beginnen, dan is het verstandig de activiteiten langzaam op te bouwen. Helemaal tot het gaatje gaan is niet verstandig en onnodig.

  • Wat zijn wél veilige sporten?

Enkele voorbeelden van sporten die wél veilig tijdens de zwangerschap kunnen worden uitgevoerd zijn: wandelen, zwemmen, fietsen, lage intensiteit aerobics, yoga en pilates. Daarbij wordt langdurig liggen op de rug afgeraden na meer dan 16 weken zwangerschap, omdat dit de bloedstroom van het onderlichaam terug naar het hart kan verminderen. Daarnaast kunnen vrouwen die dit voor de zwangerschap ook al deden, in overleg met de verloskundige hardlopen, racketsporten en krachttraining doen.

  • Samenvattend

Sporten tijdens de zwangerschap is gezond voor moeder en kind, zolang je dit op een rustig niveau doet en onnodige risico’s uit de weg gaat.

 

 

—————————————————

Gebruikte bronnen:

Committee Opinion No. 650: Physical Activity and Exercise During Pregnancy and the Postpartum Period. Obstetrics & Gynecology: December 2015 – Volume 126 – Issue 6 – p e135–e142 doi: 10.1097/AOG.0000000000001214

Johan E. Harris, Lisa A. Baer, Kristin I. Stanford. Maternal Exercise Improves the Metabolic Health of Adult Offspring, Trends in Endocrinology & Metabolism, Volume 29, Issue 3, 2018, Pages 164-177, ISSN 1043-2760, https://doi.org/10.1016/j.tem.2018.01.003.

WOMB project verwelkomt Arts Onderzoeker Tamara den Harink

Deze maand is Tamara den Harink gestart als arts-onderzoeker bij WOMB project. Zij gaat zich bezighouden met onderzoek naar de invloed van overgewicht bij de zwangere vrouw op de gezondheid van het kind. Tamara sluit aan bij de vorig jaar opgestarte onderzoekslijn van Arend van Deutekom.

Tamara en Arend kenden elkaar van een eerder onderzoek dat ze samen uitvoerden. “Die samenwerking met Arend als begeleider verliep erg prettig. Toen hij mij liet weten nog op zoek te zijn naar een arts-onderzoeker binnen zijn nieuwe project, hoefde ik niet lang na te denken.”

Kinderarts worden

De 27-jarige kersverse onderzoekster rondde afgelopen oktober haar studie geneeskunde af aan de Uva /AMC. Daarna deed ze vier maanden klinische ervaring op bij De Kinderkliniek in Almere als Arts Kindergeneeskunde op de polikliniek. “Dat was een behoorlijk zelfstandige functie, waarbij ik heb mogen proeven aan het beroep kinderarts. Ik hou van het doktersvak en ik hou van kinderen, dus mijn einddoel is om uiteindelijk ook echt kinderarts te worden.”

Geen haast

Haast met kinderarts worden heeft Tamara echter niet; ze heeft een duidelijk meerjarig carrièrepad uitgestippeld waarbij ze haar einddoel stap voor stap nadert. De specialistische opleiding tot kinderarts duurt minimaal vijf jaar en voor die tijd wil de Amsterdamse sowieso eerst vier jaar medisch onderzoek doen en promoveren. “Ik kan nu gegarandeerd voor anderhalf jaar terecht bij het WOMB project. Het komende jaar moet ik dan op zoek naar aanvullende financiering om het onderzoek ook echt te kunnen afronden, inclusief promotie. Als dat allemaal lukt, wil ik daarna nog in de praktijk meedraaien als ANIOS (Arts Niet In Opleiding tot Specialist). Pas daarna zal ik op zoek gaan naar een plek waar ik me tot kinderarts kan specialiseren.”

De MRI-scanner waarmee Tamara de komende maanden vaak zal werken.

Overgewicht tijdens zwangerschap

Tamara richt zich de komende jaren dus duidelijk op onderzoek met als thema ‘maternale obesitas’ (overgewicht tijdens de zwangerschap). Hierbij zijn het de kinderen die centraal staan. “We willen weten welke invloed overgewicht van de moeder heeft op het kind, vooral op de aanleg van het hart- en vaatstelsel. Daarom gaan we allerlei metingen verrichten bij kinderen, met name aan hart en bloedvaten. Ik houd me onder meer bezig met het begeleiden van deelnemers, het voorbereiden van de onderzoeken en het analyseren van de data die de metingen opleveren.”

MRI-scan

De komende maanden zal Tamara regelmatig te zien op de afdeling Radiologie, want van een aantal deelnemende kinderen wordt het hart bekeken via een echografie en MRI-scan. Vooral die laatste ziet ze als een uitdaging. “De kinderen moeten drie kwartier stilliggen in een MRI-scanner. Hoewel het apparaat geen straling uitzendt en voor de metingen van de gezondheid van het kind de beste optie is, maakt het ding wel behoorlijk wat herrie. We gaan de kinderen en hun ouders dan ook goed begeleiden en voorbereiden. Binnenkort stap ik zelf in de MRI-scanner om te ervaren hoe het is. Uiteindelijk willen we met dit onderzoek bereiken dat kinderen een zo goed mogelijke start van hun leven hebben. Alleen al daarom spreekt dit onderzoek me erg aan.”

Wat bijna niemand nog weet over hart- en vaatziekten bij vrouwen…

Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer 1 in Nederland. Bij vrouwen worden hart- en vaatziekten vaak niet op tijd herkend. Er zijn belangrijke verschillen tussen mannen en vrouwen bij deze ziekte. Hoe zit dat nou?

Het beeld dat vooral mannen lijden – en overlijden- aan hart- en vaatziekten is onjuist. Integendeel: er sterven juist meer vrouwen dan mannen aan deze ziekte. Elk jaar overlijden 21.000 vrouwen aan een hart- of vaatziekte: zo’n 57 per dag. En een kwart van alle vrouwen overlijdt aan deze ziekte. Vrouwen zijn gemiddeld wel ouder als ze last krijgen van hart- en vaatziekten dan mannen. Veel cijfers en feiten zijn te bekijken in het cijferboek van de Nederlandse Hartstichting.

Een aantal weetjes op een rij over vrouwen en hart- en vaatziekten.

  • Vrouwen die bepaalde zwangerschapscomplicaties hebben gehad, zoals hoge bloeddruk of suikerziekte, hebben op latere leeftijd een groter risico om hart- en vaatziekten te krijgen.
  • Bij vrouwen wordt een hartaanval niet altijd meteen herkend, omdat vrouwen vaker klachten hebben die niet typisch bij een hartaanval horen.
    Dit zijn bijvoorbeeld:
    a. Een onrustig/angstig gevoel
    b. Moeheid
    c. Duizeligheid
    d. Pijn tussen de schouderbladen, of in de bovenbuik, kaak, nek of rug
    e. Kortademigheid

  • Vrouwen die voor hun 40e levensjaar al in de overgang zijn gekomen, lopen meer risico op het krijgen van hart- en vaatziekten.
  • Vrouwen kunnen overgangsklachten verwarren met hartklachten, waardoor hart- en vaatziekten niet altijd worden herkend en op tijd behandeld worden.
  • In het hart ontwikkelt de ophoping van allerlei stoffen, waaronder cholesterol, zich anders bij vrouwen. Bij vrouwen is deze ophoping vaker in de kleine bloedvaten van het hart, terwijl dit bij mannen vaker in de grotere bloedvaten van het hart gebeurt.
  • Vrouwen lijken voor de overgang beschermd te zijn voor hart- en vaatziekten. Als je kijkt naar mensen die ouder dan 70 zijn, komen hart- en vaatziekten vaker bij vrouwen voor dan bij mannen. Bij mannen komt een hoog cholesterol gehalte of hoge bloeddruk op jongere leeftijd voor, in vergelijking met vrouwen, die hier vaak pas na de overgang mee te maken krijgen.

 

Meer onderzoek nodig

Wetenschappelijk onderzoek naar deze verschillen tussen mannen en vrouwen is erg belangrijk om de zorg voor vrouwen te kunnen verbeteren. Het lijkt er op dat we het herkennen van bepaalde hart- en vaatziekten en de behandeling van deze ziekten niet op eenzelfde manier kan voor mannen en vrouwen. Binnen het WOMB-project onderzoeken wij of vrouwen met overgewicht, gezondere hart- en vaten hebben als zij gezonder zijn gaan eten, en meer zijn gaan bewegen in de periode voorafgaand aan vruchtbaarheidsbehandelingen en een eventuele zwangerschap. We denken dat vrouwen in deze periode extra gevoelig zijn voor advies over hun gezondheid, en we daarmee de gezondheid van hun hart- en vaten op lange termijn kunnen verbeteren.

Nieuwe studie: zwanger sporten en diëten is gezond

Opnieuw is er bewijs voor de positieve effecten van bewegen en een goed dieet volgen tijdens de zwangerschap. Gezond eten en bewegen blijken ook voor zwangere vrouwen – én hun kinderen- aantoonbaar positief uit te werken.

Lees meer