Zondigen verslaving

Verslaafd aan slechte dingen… hoe kan dat?

Roken, te veel (ongezond) eten en drinken, altijd laat naar bed gaan… Slecht voor je lichaam, slecht voor je geest, dus niet doen! Maar als het slecht is en het mag eigenlijk niet van jezelf, waarom voelt het dan soms tóch prettig om te zondigen? Het mysterie van ‘guilt pleasures’ is nog niet compleet ontrafeld door de wetenschap. Toch zijn er voldoende aanwijzingen die wijzen in een richting die je misschien niet snel verwacht: verslaving.

Leefstijl en het ons bewust zijn van positieve en negatieve gevolgen van ons gedrag wordt steeds belangrijker in de maatschappij. Hoewel er ontelbare verschillende meningen zijn over wat wél en wat niet gezond is, zijn we het over een aantal zaken volledig eens.

We weten bijvoorbeeld allemaal dat het ongezond is om veel alcohol te drinken, te roken en te snoepen. Maar waarom beginnen mensen hier dan mee, of doen sommige mensen het zelfs hun hele leven? Omdat het stiekem best goed voelt om iets te doen waarvan je eigenlijk weet dat je het beter niet kan doen? Dat klinkt als een enorme tegenstrijdigheid. Waar komt het (tijdelijke) goede gevoel dan toch vandaan?

Schuldgevoel en welbevinden lijken op elkaar

Iets doen wat niet mag leidt over het algemeen tot schuldgevoelens en schuldgevoel wordt gezien als een negatieve emotie. Het klinkt misschien gek, maar schuldgevoel en welbevinden zijn sterk gelinkt in onze hersenen. Om deze reden kan het dus zo zijn dat het benadrukken van iets negatiefs, bijvoorbeeld het hebben van een kater, positieve gevoelens oproept doordat iemand dit associeert met een gezellige avond feesten.

2016-11-29-zondigen-verslaving-hersenen

Aan de dopamine

Het volledige psychologische mechanisme waarom we ons soms (tijdelijk) goed voelen na het zondigen is complex en nog niet compleet ontrafeld. Wel weten we dat er een aantal stofjes in de hersenen verantwoordelijk zijn voor het prettige gevoel na zondigen. Dopamine is een van deze stofjes. Hier is al veel onderzoek naar gedaan. Dopamine is een ‘neurotransmitter’ die onmisbaar is in verschillende processen in onze hersenen, maar die ook een belangrijke rol speelt bij het ontwikkelen van verslavingen.

Twee vormen van verslaving

Grofweg zijn er twee vormen van verslaving:

  1. Middelenverslaving of lichamelijke verslaving. De substantie zelf heeft een directe werking op onze hersenen. Wanneer er na veelvuldig gebruik acuut wordt gestopt met het middel waaraan de persoon verslaafd is, ontstaan onthoudingsverschijnselen.
  2. Gedragsverslaving, of geestelijke verslaving. Een bepaalde activiteit laat indirect dopamine vrijkomen in het brein. Wanneer dit gebeurt voelt de verslaafde zich (tijdelijk) goed. Dit wordt ook wel de ‘kick’ genoemd. In feite zijn gedragsverslaafden verslaafd aan het vrijkomen van dopamine.

 

2016-11-29-zondigen-verslaving

Zijn alle zondaars dan veredelde junkies?

Nee, ik wil zeker niet beweren dat mensen die een goed gevoel krijgen van ongezond of gevaarlijk gedrag allemaal junkies zijn. Maar een ‘guilty pleasure’ vormt wel een potentiële verslaving. De meeste verslavingen ontstaan geleidelijk en lijken daarom lange tijd onschuldig. Wanneer het eenmaal meer is dan een gewoonte, is het lastig om van een verslaving af te komen.

OK, ik ben verslaafd aan zondigen… wat nu?

Trek altijd aan de bel bij een naaste of een professional wanneer je zelf merkt dat ‘af en toe’ is vervangen door ‘soms’ en ‘soms’ ineens ‘vaak ‘ is. De meeste verslavingen ontstaan in groepsverband, maar eindigen individueel. Daarom is het belangrijk om de symptomen bij anderen te kunnen herkennen. De symptomen van een verslaving zijn te vinden op de volgende website:

https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/verslaving/item31812

 

 


Bronnen gebruikt voor dit artikel:

Kelly Goldsmith, Eunice Kim Cho, Ravi Dhar (2012) When Guilt Begets Pleasure: The Positive Effect of a Negative Emotion. Journal of Marketing Research: December 2012, Vol. 49, No. 6, pp. 872-881.

http://www.who.int/substance_abuse/terminology/definition1/en/

http://www.helpguide.org/harvard/how-addiction-hijacks-the-brain.htm